Na dzień dzisiejszy nie jest znany dokładny mechanizm działania przeciwdrgawkowego, przeciwpadaczkowego i przeciwmigrenowego topiramatu. Prawdopodobnie działa on na zależne od napięcia kanały sodowe, receptory GABA i receptory glutaminianu. W przypadku kanałów sodowych topiramat prowadzi do ich blokady, przez co zmniejsza aktywność napadową oraz nieprawidłowe i nieuregulowane wyładowanie elektryczne występujące w mózgu. Działając na receptory GABA pobudza aktywność receptora GABA-A w mózgowych miejscach receptorów niebenzodiazepinowych (zwiększa częstotliwość z jaką kwas γ-aminomasłowy (GABA) aktywuje receptory GABA-A), przez co nasilone zostaje jego działanie hamujące pobudliwość neuronów, zapobiegając napadom drgawkowym i migrenowym. Lek redukujeaktywność glutaminianu zarówno w receptorach AMPA, jak i kainowych. Topiramat wpływa również na anhydrazę węglanową. Hamując różne izoenzymy anhydrazy węglanowej może wykazywać działanie przeciwpadaczkowe – na chwilę obecną nie wiadomo czy mechanizm ten jest istotny klinicznie.
Topiramat wchłaniany jest z przewodu pokarmowego w około 80%. Obecność pokarmu nie wpływa znacząco na proces wchłania, który postępuje dość szybko – maksymalne stężenie topiramatu we krwi stwierdzane jest po około 2 godzinach od przyjęcia tabletki.
Topiramat wiąże się z białkami osocza krwi w bardzo małym stopniu (zaledwie 9–17%). Może w niewielkim stopniu wysycać erytrocyty gdy jego stężenie we krwi przekracza 4 μg/ml. Objętość dystrybucji w przypadku topiramatu uzależniona jest od płci i u kobiet jest o 50% wyższa niż u mężczyzn.
Topiramat metabolizowany jest do sześciu nieaktywnych metabolitów (poprzez procesy glukuronidacji, hydroksylacji i hydrolizy):2,3-deizopropylideno-topiramat, 4,5-deizopropylideno-topiramat, 9-hydroksytopiramat i 10-hydroksytopiramat. Po przebadaniu dwóch najbardziej zbliżonych budową do topiramatu, stwierdza się, iż nie mają one działania przeciwpadaczkowego i przeciwdrgawkowego.
Topiramat wydalany jest głównie przez nerki w postaci niezmienionej (około 70–80%). Charakteryzuje się długim okresem półtrwania (19–23 godzin). U osób z niewydolnością nerek jego stężenie w osoczu może być zdecydowanie wyższe niż u pacjentów z prawidłową funkcją nerek.
⚠️ Ostrzeżenia
Niewielka liczba pacjentów leczona topiramatem może być narażona na wzrost częstości napadów padaczkowych, bądź zmianę ich charakteru. Zjawisko to może być wynikiem przedawkowania topiramatu, albo w połączeniu z innymi lekami przeciwpadaczkowymi zmniejszeniem biodostępności tych leków. U pacjentów leczonych topiramatem istnieje ryzyko wystąpienia kwasicy metabolicznej (zmniejszenie stężenia wodorowęglanów we krwi - hamujący wpływ na anhydrazę węglanową), która występując przewlekle może zwiększać ryzyko powstawania kamieni nerkowych i przyczynić się do wystąpienia osteopenii. U dzieci wtedy możliwe staje się spowolnienie tempa wzrostu. Aby obniżyć ryzyko wystąpienia kamicy nerkowej ( szczególnie u osób z predyspozycją do kamicy nerkowej, zwiększoną ilością usuwanego wapnia z moczem, kamicą w wywiadzie rodzinnym ) należy poinformować pacjenta o zwiększeniu podaży płynów w czasie terapii topiramatem.Ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów z niewydolnością wątroby, chorobami oczu ( wzrost ryzyka krótkowzroczności, spłycenia przedniej komory oka, przekrwienia gałki ocznej (zaczerwienienia) oraz zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego).Warto wspomnieć, iż topiramat może powodować zmniejszenie masy ciała u pacjentów nim leczonych, dlatego należy wprowadzić zwiększenie ilości spożywanych pokarmów w diecie osób leczonych.Należy poinformować pacjenta poddanego terapii topiramatem o możliwości wystąpienia zaburzeń nastroju i skłonności do zachowań samobójczych. Jeżeli takie się pojawią powinno się rozważyć zmianę topiramatu na inną substancję przeciwpadaczkową.Topiramat w leczeniu padaczki może być stosowany razem z innymi lekami przeciwpadaczkowymi. Część z nich (fenytoina, karbamazepina, kwas walproinowy, fenobarbital, prymidon) może wpływać na stężenie topiramatu w osoczu krwi. Dzieje się tak w przypadku fenytoiny i karbamazepiny, które w znaczny sposób mogą obniżać stężenie terapeutyczne topiramatu we krwi pacjenta. Poza tym leki przyjmowane na inne jednostki chorobowe też mogą mieć znaczenie w terapii topiramatem. I tak w przypadku digoksyny następuje zmniejszenie jej stężenia w osoczu, wyciąg z Hypericum perforatum może obniżyć stężenie terapeutyczne topiramatu, on sam i w skojarzeniu z kwasem walproinowym może obniżać skuteczność doustnych leków antykoncepcyjnych i zaburzać cykle miesiączkowe, obniżać stężenie terapeutyczne litu.
PillsCard reference image