Grupa farmakoterapeutyczna: Leki przeciwwirusowe o działaniu bezpośrednim, nukleozydy i nukleotydy z wyłączeniem inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Kod ATC: J05AB01
Acyklowir jest syntetycznym analogiem nukleozydu purynowego wykazującym aktywność hamującą in vitro i in vivo wobec ludzkich wirusów opryszczki, w tym wirusa opryszczki pospolitej (HSV) typu I i II oraz wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV).
Aktywność hamująca acyklowiru wobec HSV I, HSV II i VZV jest wysoce selektywna. Enzym kinaza tymidynowa (TK) prawidłowych, niezakażonych komórek nie wykorzystuje skutecznie acyklowiru jako substratu, dlatego toksyczność wobec komórek gospodarza jest mała. Jednakże kinaza tymidynowa kodowana przez HSV i VZV przekształca acyklowir do monofosforanu acyklowiru, analogu nukleozydu, który jest następnie przekształcany do difosforanu, a ostatecznie do trifosforanu przez enzymy komórkowe. Trifosforan acyklowiru zakłóca działanie wirusowej polimerazy DNA i hamuje replikację wirusowego DNA, powodując terminację łańcucha po wbudowaniu do wirusowego DNA.
Przedłużone lub powtarzane kursy leczenia acyklowirem u osób z ciężkim niedoborem odporności mogą prowadzić do selekcji szczepów wirusów o zmniejszonej wrażliwości, które mogą nie reagować na dalsze leczenie acyklowirem. Większość izolatów klinicznych o zmniejszonej wrażliwości wykazywała względny niedobór wirusowej TK, jednakże opisywano również szczepy ze zmienioną wirusową TK lub wirusową polimerazą DNA.
Ekspozycja izolatów HSV na acyklowir in vitro może również prowadzić do pojawienia się szczepów o mniejszej wrażliwości. Związek między wrażliwością izolatów HSV określoną in vitro a odpowiedzią kliniczną na leczenie acyklowirem nie jest jasny.
