⚠️ Ostrzeżenia
Podczas podawania ipilimumabu mogą wystąpić działania niepożądane wynikające z nadmiernej aktywności układu immunologicznego, które najprawdopodobniej są skutkiem mechanizmu działania leku. Działania te stanowią zagrożenie dla zdrowia oraz życia pacjentów. Zwykle pojawiają się w trakcie leczenia ipilimumabem, ale istnieją również doniesienia o ich wystąpieniu po upływie kilku miesięcy od zakończenia leczenia. Aby zniwelować działania niepożądane wynikające z nadmiernej aktywności układu immunologicznego może okazać się konieczne stosowanie wysokich dawek kortykosteroidów lub leków immunosupresyjnych.W trakcie terapii związkiem (zwykle po 8 tygodniach od rozpoczęcia leczenia) istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego o podłożu immunologicznym, które niekiedy mogą być przyczyną zgonu pacjenta. Dlatego wszystkie niepokojące objawy dotyczące funkcjonowania układu pokarmowego (bóle brzucha, biegunka, wymioty, krew w kale), mogące świadczyć o perforacji bądź stanach zapalnych jelit, powinny być natychmiast zgłaszane i diagnozowane. Jeśli wynikają z leczenia ipilimumabem i są nasilone, należy wdrożyć leczenie kortykosteroidami i w zależności od ciężkości działań niepożądanych, przerwać lub kontynuować terapię cząsteczką.Ipilimumab może powodować uszkodzenia wątroby, występujące zwykle między 3, a 9 tygodniem leczenia. Hepatotoksyczność wywołana mechanizmem działania związku, może być przyczyną zgonu pacjenta. Przed podaniem każdej dawki leku, należy wykonać badania diagnostyczne, oceniające funkcjonowanie wątroby. Jeśli okaże się, że stężenie aminotransferaz oraz bilirubiny jest podwyższone, należy przerwać podanie leku do czasu poprawy funkcjonowania wątroby i obserwować stan kliniczny pacjenta. Jeśli normy powyższych wskaźników biochemicznych będą wyraźnie przekroczone, zaleca się przerwanie leczenia na stałe i wdrożenie odpowiedniego leczenia immunosupresantami lub kortykosteroidami.Należy zachować szczególną ostrożność stosując lek u osób skłonnych do skórnych reakcji niepożądanych. Ipilimumab może powodować ciężkie działania niepożądane obejmujące powłoki skórne, które są pochodzenia immunologicznego. Podczas terapii odnotowano przypadki pojawienia się zespołu DRESS oraz toksycznej nekrolizy naskórka. Jeśli w trakcie leczenia pojawi się świąd i wysypka, o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, terapię cząsteczką można kontynuować przy ogólnym bądź miejscowym leczeniu dermatoz. Jednakże przy bardzo nasilonym świądzie lub wysypce zaleca się przerwanie terapii ipilimumabem i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia.Pacjenci leczeni substancją mogą doświadczać zaburzeń ze strony układu neurologicznego również o podłożu immunologicznym. W następstwie terapii ipilimumabem istnieje ryzyko wystąpienia osłabienia mięśniowego, neuropatii ruchowej oraz czuciowej, a także zagrażającego życiu zespołu Guillain-Barré. Podczas leczenia należy diagnozować wszystkie symptomy mogące świadczyć o rozwijającej się neuropatii. W przypadku pojawienia się neuropatii ruchowej, leczenie wstrzymuje się do uzyskania poprawy. Jednakże jeśli neuropatia jest nasilona lub wystąpi neuropatia czuciowa, trzeba przerwać podawanie ipilimumabu i wdrożyć odpowiednie leczenie.Związek może powodować wystąpienie endokrynopatii, zwykle obejmujących niedoczynność gruczołów wewnątrzwydzielniczych (łącznie z podwzgórzem czy przysadką mózgową). Objawy tych zaburzeń mogą być niespecyficzne, dlatego należy monitorować czynność układu endokrynologicznego i w razie potrzeby suplementować hormony oraz rozpocząć leczenie immunosupresantami lub kortkosteroidami, a zaplanowaną dawkę ipilimumabu należy wstrzymać do momentu stabilizacji układu endokrynnego. Endokrynopatie powstałe na skutek leczenia związkiem zwykle ujawniają się między 7, a 20 tygodniem terapii i przeważnie poddają się leczeniu. W razie pojawienia się przełomu nadnerczowego należy jak najszybciej wdrożyć leczenie kortykosterydami, a terapię ipilimumabem można wznowić jedynie po ustabilizowaniu pacjenta, wykonaniu testów laboratoryjnych i oceny klinicznej.W wyniku dożylnego podawania związku obserwowano pojawienie się ciężkich reakcji na wlew, łącznie z martwicą tkanek. Jeśli takie działanie wystąpi należy podanie leku przerwać jak najszybciej. Natomiast jeśli reakcje te mają charakter łagodny do umiarkowanego wlew można kontynuować z zastosowaniem odpowiedniego leczenia (np. premedykacji).W trakcie terapii zgłaszano również ciężkie zapalenia obejmujące gałkę oczną czy zapalenie kłębuszków nerkowych oraz płuc, które również mogą być o podłożu immunologicznym. W przypadku pojawienia się powyższych działań niepożądanych o dużym nasileniu należy przerwać leczenie ipilimumabem i zastosować kortykosterydy.Istnieją ograniczone dane oceniające skuteczność i bezpieczeństwo stosowania ipilimumabu o osób poniżej 12 roku życia. Z tego względu nie zaleca się podawania związku w tej grupie wiekowej.Przed rozpoczęciem leczenia u młodzieży powyżej 12 roku życia, zaleca się oszacowanie korzyści do ryzyka wynikającego z terapii ipilimumabem, nie są znane długotrwałe następstwa stosowania leku w powyższej grupie wiekowej.W badaniach klinicznych, nie podawano ipilimumabu następującym grupom pacjentów: osobom z chorobami autoimmunologicznymi, z czerniakiem gałki ocznej, czerniakiem centralnego układu nerwowego, lub czerniakiem z czynnymi przerzutami do tkanki mózgowej (chyba, że nie obserwowano objawów neurologicznych związanych z progresją choroby nowotworowej) oraz z rakiem nerkowokomórkowym z przerzutami do mózgu. W powyższych grupach pacjentów należy rozważyć terapię ipilimumabem, oszacować korzyści do ryzyka oraz prawdopodobieństwo ewentualnego zaostrzenia już występujących schorzeń w tej grupie osób.Jednoczesne podawanie leku z wemurafenibem, nie jest zalecane, podczas łącznego stosowania obserwowano wzrost hepatotoksyczności oraz zwiększone ryzyko pojawienia się działań niepożądanych obejmujących powłoki skórne u osób z czerniakiem z mutacją BRAF.Ipilimumab często stosuje się w połączeniu z niwolumabem. Przed podaniem niwolumabu należy dokładnie zapoznać się z profesjonalnym opisem leku. W trakcie terapii łączonej również mogą wystąpić działania niepożądane o podłożu immunologicznym. Istnieje ryzyko pojawienia się zapalenia jelita grubego, płuc, wątroby, nerek, dermatoz, endokrynopatii, zapalenia elementów gałki ocznej, neuropatii oraz stanów zapalnych układu nerwowego. Powyższe działania niepożądane, mogą mieć przebieg ciężki lub bardzo ciężki i stanowić zagrożenie dla życia pacjentów, w takich przypadkach należy przerwać podawanie leków (trwale lub okresowo, w zależności od stanu klinicznego) i wdrożyć odpowiednie leczenie immunosupresyjne.