Diazepam wykazuje aktywność przeciwdrgawkową, przeciwlękową, nasenną i wyciszającą. Jego działanie wynika przede wszystkim ze zdolności hamowania znacznej ilości struktur w ośrodkowym układzie nerwowym.Mechanizm działania diazepamu jest ściśle powiązany z wpływem GABA (kwas gamma-aminomasłowy). Diazepam łączy się z charakterystycznym miejscem wiązania w kompleksie receptora GABA. W wyniku tego dochodzi do nasilenia depresyjnego wpływu GABA na ośrodkowy układ nerwowy. Zwiększona aktywność kwasu gamma–aminomasłowego, powoduje otwarcie kanałów jonowych i napływ jonów chlorkowych do wnętrza neuronu. Dzięki hiperpolaryzacji komórki nerwowej, zmniejsza się jej pobudliwość.
Diazepam w dobrym stopniu wchłania się po podaniu doustnym. Jego biodostępność sięga do 98%. Maksymalne stężenie w osoczu występuję po około 30 do 90 minutach. Tłuste posiłki mogą spowalniać wchłanianie substancji czynnej.Substancja czynna również po podaniu do odbytniczym szybko dostaje się do krwi. Maksymalne stężenie w osoczu w przypadku osoby dorosłej wynosi około 20 minut.
Diazepam występuje w połączeniach z białkami osocza (w tym 84% w połączeniach z albuminami. Zarówno diazepam jak i jego metabolity przenikają do mleka matki oraz przez barierę krew mózg.Stan równowagi dynamicznej zostaje wytworzony po około 2 tygodniach. Substancja czynna może występować w postaci depozytów w tkance tłuszczowej.
Diazepam ulega metabolizmowi wątrobowemu z wykorzystaniem podjednostek cytochromu P450 (CYP3A4,, CYP2C19). W wyniku przemian w wątrobie powstają aktywne metabolity, które odpowiadają za jego aktywność farmakologiczną i należą do nich:nordiazepam;temazepam;oksazepam.Następnie oksazepam i temazepam ulegają reakcji sprzęgania z kwasem glukuronowym i zostają wydalone z moczem.
Diazepam jest wydalany z organizmu w postaci jego metabolitów. Jedynie 1% dawki pozostaje wydalony jako niezmieniona substancja czynna. Największa cześć diazepamu występuje w postaci pochodnych glukuronowych, które następnie zostaną wydalone z moczem.
⚠️ Ostrzeżenia
Podczas przyjmowania diazepamu zalecane jest zachowanie ostrożności i monitorowanie niektórych pacjentów ze względu na ryzyko łatwego uzależnienia oraz szybki rozwój tolerancji. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów cierpiących na alkoholizm. Alkohol etylowy może nasilać działanie benzodiazepin, zwiększając tym samym ryzyko przedawkowania. Zwiększone ryzyko zaburzeń oddechowych i śpiączki odnotowano również w przypadku jednoczesnego stosowania opioidów. Łączenie leków z grupy benzodiazepin i opioidów wymaga starannego dobrania jak najmniejszej skutecznej dawki indywidualnie do każdego pacjenta. Konieczna jest również regularna obserwacja reakcji na zastosowane leczenie.Diazepam może być stosowany u dzieci tylko w wyniku wyraźnej konieczności, przez najkrótszy możliwy okres. Dzieci, ze względu na niekompletny rozwój szlaków metabolicznych i wrażliwość układu nerwowego, są bardziej narażone na działanie benzodiazepin.Dawka diazepamu powinna zostać dostosowana w przypadku:pacjentów w podeszłym wieku;osób cierpiących na zaburzenia czynności wątroby lub nerek;pacjentów chorujących przewlekle na schorzenia układu oddechowego.Diazepam może spowodować wystąpienie uzależnienia psychicznego jak i fizycznego. Rozwój uzależnienia jest bardziej prawdopodobny, gdy stosowane są wyższe dawki substancji czynnej. Ze względu na rozwój tolerancji i przyjmowanie coraz większych dawek diazepamu, konieczna może być interwencja lekarska i stopniowe odstawienie leku. W przypadku gwałtownego przerwania leczenia istnieje ryzyko pojawienia się zespołu odstawienia. Do objawów charakteryzujących przerwanie leczenia benzodiazepinami należy bezsenność z odbicia, lęki oraz pogorszenie samopoczucia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów cierpiących na padaczkę i przyjmujących diazepam ze względu na jego działania przeciwdrgawkowe. Efektem przerwania leczenia w tym przypadku może być wystąpienia napadu padaczki.Przyjmowanie benzodiazepin może spowalniać reakcje przystosowawczą osób przebywających w żałobie po utracie bliskich osób. Wykorzystanie leku w długotrwałej terapii psychoz i fobii nie jest zalecane. Odnotowano zwiększone ryzyko popełnienia samobójstwa gdy lek był stosowany w monoterapii depresji.Czas trwania terapii z wykorzystaniem diazepamu nie powinien przekraczać czterech tygodni w przypadku leczenia bezsenności oraz dwunastu tygodni podczas kuracji stanów lękowych. Leczenie powinno być zawsze wycofywane poprzez stopniowe zmniejszanie dawek. O ograniczonym czasie kuracji warto poinformować pacjenta.Kilka godzin po przyjęciu preparatu zawierających diazepam istnieje ryzyko wystąpienia niepamięci wstecznej. W celu ograniczenia niebezpiecznych sytuacji z tym związanych zaleca się, aby pacjent po przyjęciu leku miał zapewniony około 8 godzinny odpoczynek.Czynnikiem, który wskazuje na konieczność przerwania leczenia diazepamem są reakcje paradoksalne takie jak: zwiększona agresja, drażliwość, pogorszenie samopoczucia, koszmary senne i halucynacje.Stosowanie substancji czynnej w postaci roztworu do wstrzykiwań u pacjentów w podeszłym wieku i dzieci jest związane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia bezdechu. W przypadku podawania diazepamu dożylnie zaleca jest monitorowanie pacjenta, a w razie konieczności użycia przygotowanego wcześniej zestawu do resuscytacji.
