Sildenafil jest silnym selektywnym inhibitorem swoistej dla cGMP (cyklicznego monofosforanu guanozyny) fosfodiesterazy typu 5 (PDE5). Fosfodiesteraza typu 5 jest enzymem, który rozkłada cGMP. Fosfodiesteraza typu 5 występuje zarówno w ciałach jamistych prącia jak i w krążeniu płucnym. Mechanizm działania sildenafilu polega na zwiększeniu stężenia cGMP w komórkach mięśni gładkich ścian naczyń płucnych co powoduje ich rozkurcz. Mechanizm ten wykorzystywany jest w leczeniu nadciśnienia płucnego celem rozszerzenia naczyń płucnych.Wzwód , czyli odpowiednia sztywność prącia, jest niezbędny do odbycia stosunku płciowego. Dla osiągnięcia wzwodu w trackie leczenia sildenafilem konieczna jest odpowiednia stymulacja seksualna. Prącie składa się z dwóch ciał jamistych, do których w tracie stymulacji seksualnej następuje bardzo szybki napływ krwi, co powoduje, że prącie staje się grubsze i sztywne. Sildenafil hamuje fosfodiesterazę typu 5 (PDE5) co powoduje zwiększenie stężenia cGMP w ciałach jamistych, i wzmacnia działania tlenku azotu (NO). Prowadzi to do rozkurczu mięśni gładkich, napływu krwi do ciał jamistych i wzwodu.Sildenafil działa wybiórczo na fosfodiesterazę typu 5 (PDE5), jego wpływ na inne fosfodiesterazy jest znacząco słabszy. Wpływ sildenafilu na fosfodiesterazę typu 3 (PDE3) jest 4000 razy mniej selektywny niż na fosfodiesterazę typu 5 (PDE5), na fosfodiesterazy typu 2, 4, 7, 8, 9, 10, 11 (PDE2,PDE4, PDE7, PDE8, PDE9, PDE10, PDE11 ) 700 razy mniejszy, na fosfodiesterazy typu 1 (PDE1) 80 razy i na fosfodiesterazy typu 6 (PDE6) 10 razy.
Sildenafil po podaniu doustnym na czczo wchłania się szybko, jego maksymalne stężenia w surowicy przypada na około 60 minut po podaniu (od 30do 120 minut). Średnia całkowita biodostępność po podaniu doustnym wynosi 41% (od 25%do 63%). Wartości AUC i Cmaxsildenafilu są zależne od dawki i rosną proporcjonalnie do niej. Przyjmowaniesildenafilu wraz z posiłkiem zmniejsza szybkość jego wchłaniania,opóźnienie Tmaxwynosi 60 minut, a zmniejszenie Cmaxśrednio o 29%.Średni czas do wystąpienia erekcji od przyjęcia leku wynosi 25 minut, wystąpienie wzwodu obserwuje się nawet po 4-5h od przyjęcia leku.
Średnia objętość dystrybucji sildenafilu w stanie stacjonarnym (Vss) wynosi 105 l. Sildenafilprzenika do tkanek. Po zastosowaniu doustnym dawki 20 mg 3x/d, średnie maksymalne stężenie sildenafilu w osoczu w stanie stacjonarnym wynosiłookoło113ng/ml. Natomiast po doustnymzastosowaniu pojedynczej dawki 100 mg, średnie maksymalne stężenie sildenafilu w osoczu wynosiło około 440 ng/ml. Syldenafil oraz jego główny metabolit, N-demetylosildenafil, wiążą się z białkami osocza w około 96%, co sprawia, że średnie maksymalne stężenie wolnej postaci sildenafilu wynosi 18 ng/ml. Stopień wiązania z białkami nie jest zależy od całkowitych stężeń leku.Po 1,5h od podania sildenafilu jest on praktycznie niewykrywalny w nasieniu.
Sildenafil jest metabolizowany w wątrobę przez cytochrom P450 (przy udziale izoenzymu CYP3A4 oraz w mniejszym stopniu przez izoenzym CYP2C9). Główny metabolitem jest, powstały w procesie N-demetylacji, N-demetylosildenafil. N-demetylo metabolit ma podobną do sildenafilu selektywność w stosunku do fosfodiesteraz(około50% siły działania sildenafilu, stężenie w osoczu wynosi około40%stężenia sildenafilu). N-demetylosildenafil podlega dalszemu metabolizmowi, a jego okres półtrwania wynosi około 4 godziny.U osób z nadciśnienie płucnym dostęność biologiczna sildenafilu jest większa, natomiast klirens mniejszy niż u osób zdrowych.
Całkowity klirens sildenafilu wynosi 41 l/godz.Okres półtrwania T1/2wynosi 3 do 5h. Sildenafil niezależnie od drogi podania (doustna, dożylna), wydalany jest w postaci metabolitów, głównie (około 80% dawki doustnej) z kałem oraz w mniejszym stopniu (około 13% dawki doustnej) z moczem.Okres półtrwaniagłównego metabolitu, N-demetylosildenafil,T1/2wynosi 4h.
⚠️ Ostrzeżenia
Należy zachować ostrożność w stosowaniu sildenafilu u pacjentów z :deformacją prącia (zagięcie, zwłóknienie ciał jamistych, choroba Peyronirgo);chorobami przebiegajacymi z bolesnym wzwodem (priapizm), takimi jak niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, szpiczak mnogi, białaczka);chorobą wrzodową;zaburzeniami krzepnięcia krwi.Sildenafilnasila przeciwagregacyjne działanie nitroprusydku sodu, co ma znaczenia w grupie pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia krwi.U pacjentów z nadciśnienie płucnym i stosujących antagonistów witaminy K sildenafil może zwiększać ryzyko wystąpienia krwawienia.Inhibitory izoenzymu CYP3A4 ( ketokonazol, erytromycyna, cymetydyna) zmniejszają klirenssyldenafilu(zmniejszają zdolność do oczyszczenia krwi przepływającej przez kłębuszki nerkowe z sildenafilu).Nie zaleca się łączenia sildenafilu z innymi lekami zawierającymi inhibitory fosfodiesterazy 5.Należy zachować ostrożność u pacjentów leczonych równocześnie lekami α-adrenolitycznymi, gdyż sildenafil może nasilać objawy niedociśnienia tętniczego.Nie należy stosować sildenafilu w przypadku nadciśnienia płucnego wtórnego do niedokrwistości sierpowatokrwinkowej.Nie określono skuteczności leczenia sildenafilem w przypadku ciężkiego nadciśnienia płucnego, nadciśniena płucnego wtórnego do zatorowości płucnej w przebiegu zakrzepicy żylnej.W przypadku nagłych zaburzeń widzenia należy przerwać stosowanie leku.Sildenafilu w preparatach przeznaczonych do leczenia zaburzeń wzwodu, nie należy stosować u kobiet.