⚠️ Ostrzeżenia
Należy zwrócić uwagę, że terapia bortezomibem niesie ze sobą ryzyko szkodliwego działania na przewód pokarmowy. Toksyczność ta manifestuje się takim objawami niepożądanymi jak: mdłości, biegunki, nagłe wyrzuty treści pokarmowej na zewnątrz, zaparcia.W trakcie terapii bortezomibem często pojawiają się symptomy świadczące o szkodliwym działaniu na układ krwiotwórczy. Są to obniżona ilość płytek krwi, neutrofili oraz hemoglobiny. Należy zwrócić uwagę, że często powikłaniem terapii omawianym lekiem są krwawienia żołądkowo-jelitowe i śródmózgowe. Z tego powodu istotne jest sprawdzanie ilości płytek krwi przed każdą aplikacją bortezomibu. Przerwę leczenia należy przeprowadzić, gdy ilość płytek krwi spadnie poniżej 25000/µl. Stąd też powinno się często wykonywać dokładne badania krwi z uwzględnieniem poziomu wszystkich krwinek.U chorych z chłoniakiem z komórek płaszcza obserwuje się przejściowe odwracalne obniżenie ilości neutrofili pomiędzy poszczególnymi etapami leczenia bez oznak spotęgowanej neutropenii. Poziom neutrofili osiągał swoje minimum przeważnie w 11. dniu cyklu kuracji bortezomibem i najczęściej wracała do wartości przed rozpoczęciem kolejnego etapu leczenia. Należy zwrócić uwagę, że właśnie w tej grupie chorych, pacjentów z neutropenią, najczęściej pojawiają się zakażenia, dlatego należy występujące symptomy monitorować i gdy zajdzie konieczność leczyć. Aby zniwelować objawy szkodliwości hematologicznej sugeruje się zastosowanie czynników, które pobudzają kolonie granulocytów.Należy zwrócić uwagę na częstość występowania półpaśca w grupie pacjentów ze szpiczakiem mnogim oraz z chłoniakiem z komórek płaszcza. W obu przypadkach dochodzi często do reaktywacji wirusa odpowiedzialnego za tą chorobę.Należy zwrócić uwagę na fakt, że u pacjentów w trakcie kuracji boretzomibem można zaobserwować infekcje wirusem John Cunningham o nierozpoznanej etiologii. Prowadzi ona do postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), która może zakończyć się śmiercią. U chorych ze zdiagnozowaną PML stosuje się wcześniejsze lub równoległe leczenie immunosupresyjne. Ponad 50% przypadków tej choroby została rozpoznana w ciągu roku od rozpoczęcia terapii bortezomibem. Z tego powodu należy bacznie obserwować chorych pod kątem pojawienia się nowych lub pogorszenia istniejących działań niepożądanych ze strony OUN. Każde przypuszczenie o wystąpieniu PML wymaga konsultacji specjalisty.Kuracja bortezemibem niesie ryzyko pojawienia się neuropatii obwodowej, najczęściej czuciowej. Ujawnia się ona często już po krótkotrwałej terapii bortezomibem, a apogeum nasilenia pojawia się w 5 cyklu. Zasadne jest więc monitorowanie pacjentów pod kątem pojawienia się objawów uszkodzenia nerwów obwodowych, takich jak: pieczenie, przeczulica, obniżenie uczucia dotyku, parastezja, ból neuropatyczny. Jeżeli u pacjenta pojawią się objawy neuropatii obwodowej lub dojdzie do pogorszenia przebiegu już istniejących objawów należy pacjenta poddać konsultacji neurologicznej, po której możliwe, że będzie konieczność wprowadzenia zmian w terapii.Za niektóre skutki uboczne bortezomibu, takie jak poważne zaparcia z niedrożnością jelit czy zbyt niskie ciśnienie ortostatyczne może odpowiadaćneuropatia autonomiczna.U chorych, u których wcześniej nie diagnozowano incydentów z pojawieniem się drgawek lub padaczki, nie obserwuję się często występowania konwulsji. Jeżeli w wywiadzie mamy do czynienia z występującymi epizodami takich objawów należy zachować szczególną ostrożność.Częstym skutkiem ubocznym działania bortezomibu jest niedociśnienie ortostatyczne. Duży odsetek pacjentów, którzy przed terapią bortezomibem nie zgłaszał objawów hipotonii ortostatycznej, wymagał zastosowania leczenia tego schorzenia po leczeniu przeciwnowotworowym. Mechanizm tego działania nie został dokładnie rozpoznany. Najprawdopodobniej związany jest on z neuropatią układu wegetatywnego. Podawanie bortezomibu może indukować lub nasilać neuropatię cukrzycową lub amyloidową. Trzeba zachować baczną uwagę podczas terapii tym lekiem pacjentów z omdleniami w wywiadzie, szczególnie w przypadku pacjentów, których współistniejące schorzenia (biegunka, odwodnienie) mogą powodować obniżone ciśnienie krwi. Terapia takich stanów wymaga najczęściej skorygowania ilości podawanych leków hipotensyjnych, podaniamineralokortykosteroidów lub sympatykomimetyków oraz nawodnienia pacjentów.U chorych, u których zastosowano bortezomib zarejestrowano przypadki pojawienia się zespołu odwracalnej tylnej encefalopatii. To schorzenie neurologiczne występuje rzadko i najczęściej jest przejściowe. Rozwija się szybko i manifestuje się takim symptomami jak: konwulsje, zbyt wysokie ciśnienie krwi, ból głowy,stan organizmu charakteryzujący się bezwładem, brakiem reakcji na bodźce, zaburzenia świadomości, zaburzeniami narządów wzroku. Zespół PRES można zdiagnozowaćmetodamiobrazowaniamózgu, a przypadku potwierdzenia tej jednostki chorobowej wskazane jest odstawienie bortezomibu.Kuracja bortezomibem wymaga szczególnej uwagi podczas leczenia osób z niedomaganiem układu sercowo-krążeniowego, szczególnie z zaburzeniami frakcji wyrzutowej serca. Tacy chorzy powinni być pod szczególnym dozorem kardiologicznym.Wśród pacjentów poddanych terapii bortezomibem odnotowano nieliczne przypadki nagłych infekcji płuc z wystąpieniem nacieków o różnej przyczynie. Były to: zapalenia płuc, nacieki płuc czy stan zaburzenia wymiany gazowej. Nieliczne z nich zakończyły się śmiercią pacjenta, stąd też rekomenduje się wykonanie zdjęcia rentgenowskiego przed rozpoczęciem terapii, by ocenić stan ewentualnych zmian w narządach układu oddechowego jakie pojawią się w trakcie leczenia vs stan początkowy. Jeżeli pojawią się lub nasilą niepokojące objawy ze strony układu oddechowego trzeba je odpowiednio zdiagnozować i poddać leczeniu oraz rozważyć losy dalszego leczenia bortezomibem.Chorzy ze zdiagnozowanym szpiczakiem mnogim borykają się często z nieprawidłową pracą nerek. Ta grupa pacjentów powinna być ściśle kontrolowana.Metabolizm bortezomibu przebiega w wątrobie. Występowanie objawów toksycznych leku nasila się u osób ze schorzeniami czynności wątroby, dlatego pacjentom z tej grupy chorych należy podawać zmniejszone dawki leku.U pacjentów poddanych leczeniu bortezomibem dochodzi do zakłóceń w pracy wątroby, manifestujących się wzrostem stężenia enzymów wątrobowych, poziomu bilirubiny oraz stanem zapalnym tego organu. Zmiany te zwykle ustają po zakończeniu leczenia bortezomibem.Szczególną uwagę i dużą ostrożność należy zachować w trakcie terapii pacjentów, u których guz nowotworowy jest dużych rozmiarów. W tej grupie terapeutycznej może dojść do rozwinięcia się zespołu rozpadu guza. Spowodowane jest to nagłym zabijaniem komórek nowotworowych plazmatycznych i komórek MCL.Jeżeli pojawią się ciężkie reakcjezwiązane z kompleksami immunologicznymi takie jak: choroba posurowicza,zapalenie wielostawoweczyproliferacyjne kłębuszkowezapalenie nerek należy przeprowadzić terminację kuracji bortezomibem.
