Choroba Alzheimera objawia się zaburzeniami poznawczymi oraz behawioralnymi, najprawdopodobniej związanymi z zmniejszona transmisją cholinergiczną w ośrodkowym układzie nerwowym. Chlorowodorek donepezilu zaliczany jest do wybiórczych, odwracalnych inhibitorów acetylocholinoesterazy. Mechanizm działania polega na blokowaniu acetylocholinoesterazy poprzez wiązanie w centrum katalitycznym enzymu oraz dodatkowym peryferyjnym miejscu wiązania. Efektem blokowania enzymu jest wzrost stężenie acetylocholiny w ośrodkowym układzie nerwowym.
Przyjęcie chlorowodorku donepezilu wraz z pokarmem nie wpływa na proces wchłaniania. Po podaniu doustnym lek jest powoli wchłaniany z przewodu pokarmowego. Po około 3-4 godzinach obserwuje się maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu. Stan stacjonarny chlorowodorku donepezilu jest osiągany od 15 do 21 dni po rozpoczęciu przyjmowania leku.
Stopień wiązania białek osocza dla chlorowodorku donepezilu to aż 96%, w 75% z albuminami, natomiast z α-1-glikoproteiną to około 21%. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że chlorowodorek donepezilu oraz jego czynne metabolity mogą zostawać w organizmie nawet do 10 dni. Okres półtrwania chlorowodorku donepezilu to około 70 godzin.
Metabolizm chlorowodorku donepezilu związany jest z układem cytochromu P450, głównie CYP2D6 oraz CYP3A4. Jest on metabolizowany w wątrobie w wyniku efektu pierwszego przejścia, następnie zachodzą takie reakcje jak O-dealkilacja, hydroksylacja, N-oksydacja, hydroliza oraz O-glukuronidacja, w wyniku których powstaje dużo metabolitów, jednak nie wszystkie są do tej pory poznane. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono w osoczu takie postaci jak: forma niezmieniona chlorowodorku donepezilu w około 30%, czynny metabolit 6-O-desmetylodonepezylu 11% oraz m.in. N-tlenek cis-donepezylu, 5-O-desmetyldonepezylu, glukuronid 5-O-desmetylodonepezylu. Nie poznano jeszcze wszystkich metabolitów chlorowodorku donepezilu.
Przeprowadzone badania dotyczące podania znakowanego radioaktywnie donepezilu wskazują na to, że główną droga eliminacji jest mocz około 57%, natomiast 5% wydalane jest wraz z kałem.
⚠️ Ostrzeżenia
Rozpoznanie oraz podjęcie leczenia donepezilem powinno odbyć się przez lekarza specjalistę. Ważne jest by regularnie oceniał stan zdrowia pacjenta. W przypadku braku pozytywnego działania preparatem lekarz powinien rozważyć wdrożenie innej terapii oraz przerwanie dotychczasowego leczenia.Stosowanie preparatu z donepezilem u dzieci oraz młodzieży jest niewskazane.W przypadku stosowania leku u pacjentów z łagodną i umiarkowaną niewydolnością wątroby zalecane jest powolne zwiększanie dawki w celu indywidualnej oceny tolerancji pacjenta na lek. Brak jest badań klinicznych u osób z ciężkim upośledzeniem czynności wątroby.Stosowanie pochodnych sukcynylocholiny wraz z inhibitorami cholinoesterazy może nasilać działanie zwiotczające mięśnie.Należy zachować ostrożność w przypadku chorób układu moczowo-płciowego ponieważ może dochodzić do niedrożności ujścia pęcherza moczowego.Stosowanie cholinomimetyków może powodować występowanie drgawek uogólnionych oraz nasilać objawy pozapiramidowe.Należy zachować ostrożność podczas stosowania preparatu wraz z istniejącymi chorobami sercowo-naczyniowymi. Może dojść do negatywnego działania wagotonicznego na częstość akcji serca. Istotne jest to u pacjentów, którzy mają zespół chorego węzła zatokowego lub też mają zaburzenia przewodnictwa nadkomorowego m.in. blok przedsionkowo-komorowy albo zatokowo-przedsionkowy. Badania pokazują o możliwości wystąpienia omdleń lub drgawek.Należy zachować ostrożność w przypadku pacjentów, u których występuje ryzyko choroby wrzodowej lub przyjmują niesteroidowe leki przeciwzapalne, ze względu na możliwość rozwoju wrzodów trawiennych. Należy zatem monitorować pacjentów, którzy przyjmują jednocześnie preparaty nasilające wydzielanie kwasu solnego oraz są narażeni na występowanie choroby wrzodowej.Stosowanie jednocześnie preparatów z donepezilem oraz z lekami przeciw psychotycznymi może spowodować bardzo rzadko złośliwy zespół neuroleptyczny. Choroba ta objawia się m.in. hipertermią, zaburzeniami świadomości, rabdomiolizą, ostrą niewydolnością nerek,sztywnością mięśni oraz nieregularnym tętnem. W przypadku wystąpienia bardzo wysokiej temperatury o nieznanej etiologii należy przerwać leczenie donepezilem.Pacjenci z astmą oraz obturacyjną chorobą płuc powinni zachować szczególną ostrożność podczas przyjmowania leków działających cholinomimetycznie.Preparat nie powinien być stosowany u osób, u których wykryto dziedziczną nietolerancję galaktozy, zespół złego wchłaniania glukozo-galaktozy oraz niedobór laktazy typu Lapp.
PillsCard reference image