Witamina D (Cholekalcyferol)

Witamina D3(cholekacyferol) w prawidłowych warunkach jest syntetyzowana w skórze z 7–dehydrocholesterolu pod wpływem promieniowania słonecznego.‍‍‍‍‍‍​​​‍​​​​​​ W warunkach niedostatecznego oświetlenia może dojść do wystąpienia niedoboru cholekalcyferolu.Aktywność farmakologiczną wykazują 3 główne metabolity cholekacyferolu:kalcyfediol (25–hydroksycholekalcyferol);kalcytriol (1,25–dihydroksycholekalcyferol);24,25–dihydroksycholekalcyferol.Kalcyfediol i kalcytriol powodują wzrost stężenia wapnia we krwi. Mechanizm działania czynnych metabolitów cholekacyferolu polega na pobudzeniu receptorów steroidowych odpowiedzialnych za regulację procesów transkrypcji i translacji. Połączenie z receptorami jąder komórkowych prowadzi do nasilenia syntezy białek związanych z wchłanianiem jonów wapnia i fosforanów z przewodu pokarmowego, a także zwiększa aktywność komórek związanych z resorpcją tkanki kostnej (osteoklastów). Proces resorpcji tkanki kostnej zapewnia jej odpowiednią wytrzymałość.Kompleks aktywnych metabolitów witaminy D3odpowiada również za zwiększone wchłanianie wapnia i fosforanów w nerkach i zmniejszenie uwalniania parathormonu. Wchłanianie substancji czynnej zachodzi w jelicie cienkim. Poprawę absorpcji witaminy D3 można uzyskać poprzez przyjmowanie leku w obecności tłuszczy. Cholekalcyferol ulega szybkiemu transferowi do komórek wątroby. Cholekalcyferol i jego aktywne metabolity wiążą się w osoczu z białkiem przenośnikowym α2–globuliną (transkalcyferyną).Transkalcyferyna najsilniej wiąże się z kalcyfediolem (25–hydroksycholekalcyferolem).Witamina D3jest magazynowana w mięśniach, komórkach wątroby oraz w tkance tłuszczowej. Okres półtrwania metabolitów cholekalcyferolu jest różny. Najdłużej w organizmie utrzymuje się 24,25–dihydroksykalcyferol.Substancja czynna oraz jej metabolity przenikają do mleka kobiety karmiącej oraz przez łożysko. Metabolizm cholekalcyferolu jest kilkuetapowy. Substancja czynna ulega hydroksylacji w wątrobie po wpływem enzymu 25–hydroksylazy do kalcyfediolu.Kolejnym etapem biotransformacji cząsteczki leku jest poddanie kalcyfediolu działaniu α–hydroksylazy 25–hydroksykalcyferolu. W wyniku reakcji powstaje kalcytriol – 1,25–dihydroksykalcyferol.Występuje również alternatywna ścieżka przekształcenia kalcyfediolu w nerkach. Pochodna kalcyferolu, w wyniku działania 24–hydroksylazy, może zostać przekształcona do związku o mniejszej aktywności – 24,25–dihydroksykalcyferolu.Stopień aktywności α–hydroksylazy w nerkach jest uwarunkowany dostarczaniem wapnia, witaminy D3oraz fosforanów z pokarmem, a także wpływem parathormonu, estrogenów i prolaktyny. Niewielkie ilości witaminy D3oraz jej metabolitów zaobserwowano w moczu. Substancja czynna i jej pochodne po reakcji sprzęgania z kwasem glukuronowym są wydalane z żółcią i z kałem.