Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwcukrzycowe, z wyłączeniem insulin: pochodne sulfonylomocznika. Kod ATC: A10BB12
Glimepiryd jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym należącym do pochodnych sulfonylomocznika. Może być stosowany w leczeniu cukrzycy insulinoniezależnej.
Mechanizm działania
Glimepiryd działa przede wszystkim poprzez pobudzanie uwalniania insuliny z komórek beta trzustki.
Podobnie jak w przypadku innych pochodnych sulfonylomocznika, działanie to opiera się na zwiększonej odpowiedzi komórek beta trzustki na fizjologiczną stymulację glukozą. Dodatkowo glimepiryd wykazuje wyraźne działanie pozatrzustkowe, które przypisuje się również innym pochodnym sulfonylomocznika.
Uwalnianie insuliny
Pochodne sulfonylomocznika regulują wydzielanie insuliny poprzez interakcję z kanałami potasowymi zależnymi od ATP w błonie komórek beta. Zamknięcie kanału potasowego wywołuje depolaryzację komórek beta i prowadzi – poprzez otwarcie kanałów wapniowych – do zwiększonego napływu wapnia do komórek.
Powoduje to uwalnianie insuliny na drodze egzocytozy.
Glimepiryd znacznie szybciej wiąże się i odłącza od białka błonowego komórek beta, które jest związane z kanałem potasowym zależnym od ATP. Miejsce wiązania jest jednak różne od typowego miejsca wiązania sulfonylomocznika.
Działanie pozatrzustkowe
Działania pozatrzustkowe obejmują na przykład poprawę wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę oraz zmniejszenie wychwytu insuliny przez wątrobę.
Wychwyt glukozy z krwi do obwodowych tkanek mięśniowej i tłuszczowej odbywa się za pośrednictwem swoistych białek transportowych, zlokalizowanych w błonie komórkowej. Transport glukozy do tych tkanek jest etapem ograniczającym szybkość zużycia glukozy. Glimepiryd bardzo szybko zwiększa liczbę aktywnych transporterów glukozy w błonie plazmatycznej komórek mięśniowych i tłuszczowych, co prowadzi do pobudzenia wychwytu glukozy.
Glimepiryd zwiększa aktywność fosfolipazy C swoistej dla glikozylo-fosfatydyloinozytolu, co może wiązać się z lipogenezą i glikogenezą indukowanymi przez lek w poszczególnych komórkach tłuszczowych i mięśniowych.
Glimepiryd hamuje wytwarzanie glukozy w wątrobie poprzez zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia fruktozo-2,6-bisfosforanu, który hamuje glukoneogenezę.
Ogólnie
U osób zdrowych minimalna skuteczna dawka doustna wynosi około 0,6 mg. Działanie glimepirydu zależy od dawki i jest powtarzalne. Fizjologiczna odpowiedź na ostry wysiłek fizyczny, tj. zmniejszenie wydzielania insuliny, jest zachowana również podczas leczenia glimepirydem.
Niezależnie od tego, czy produkt leczniczy podano 30 minut przed posiłkiem, czy bezpośrednio przed posiłkiem, nie ma istotnej różnicy w działaniu. U pacjentów z cukrzycą można uzyskać dobre wyrównanie metaboliczne przez 24 godziny przy podawaniu jednej dawki dobowej.
Chociaż metabolity hydroksylowe glimepirydu powodują niewielkie, lecz istotne zmniejszenie glikemii u osób zdrowych, stanowi to jedynie niewielki udział w całkowitym działaniu substancji.
Leczenie skojarzone z metforminą
Jednoczesne stosowanie glimepirydu i metforminy pozwoliło w jednym badaniu u pacjentów z niewystarczająco wyrównaną cukrzycą uzyskać lepszą kontrolę metaboliczną niż leczenie samą metforminą stosowaną w dawce maksymalnej.
Leczenie skojarzone z insuliną
Dane dotyczące skojarzenia z insuliną są ograniczone. U pacjentów, u których nawet maksymalna dawka dobowa glimepirydu nie zapewnia odpowiedniej kontroli, można rozpocząć jednoczesną insulinoterapię. W dwóch badaniach leczenie skojarzone pozwoliło uzyskać taką samą poprawę kontroli metabolicznej jak sama insulina. Podczas leczenia skojarzonego wymagane były jednak niższe średnie dawki insuliny.
Szczególne grupy pacjentów
Populacja pediatryczna
Aktywnie kontrolowane badanie kliniczne (glimepiryd do 8 mg na dobę lub metformina do 2000 mg na dobę) trwające 24 tygodnie przeprowadzono u 285 dzieci (w wieku 8-17 lat) z cukrzycą typu 2. Zarówno glimepiryd, jak i metformina wykazały podczas badania klinicznego istotne zmniejszenie wartości wyjściowych HbA1C (glimepiryd – 0,95 (SE 0,41); metformina – 1,39 (SE 0,40)). Glimepiryd nie spełnił jednak kryterium non-inferiority względem metforminy w średniej zmianie wartości HbA1c od wartości wyjściowych (baseline).
Różnica między obydwoma rodzajami leczenia wyniosła 0,44% na korzyść metforminy. Górna granica (1,05) 95% przedziału ufności dla różnicy nie była poniżej 0,3% granicy non-inferiority.
W porównaniu z dorosłymi pacjentami z cukrzycą typu 2 u dzieci po leczeniu glimepirydem nie obserwowano żadnych nowych zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa. Dla pacjentów pediatrycznych nie są dostępne długoterminowe dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności.
Ostrzeżenia
Amaryl należy przyjmować bezpośrednio przed posiłkiem lub w trakcie posiłku.
Jeśli posiłki są przyjmowane o nieregularnych porach lub gdy posiłek jest pomijany, leczenie Amarylem może prowadzić do hipoglikemii. Możliwe objawy hipoglikemii obejmują ból głowy, wilczy głód, nudności, wymioty, ospałość, senność, zaburzenia snu, niepokój, agresywność, zaburzenia koncentracji, czujności i szybkości reakcji, depresję, splątanie, zaburzenia mowy i widzenia, afazję, drżenie, niedowłady, zaburzenia czucia, zawroty głowy, bezradność, utratę samokontroli, majaczenie, drgawki mózgowe, senność i utratę przytomności aż do śpiączki, płytki oddech, bradykardię. Ponadto mogą występować objawy adrenergicznych mechanizmów przeciwregulacyjnych, takie jak pocenie się, chłodna i wilgotna skóra, lęk, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, kołatanie serca, dławica piersiowa, zaburzenia rytmu serca.
Obraz kliniczny ciężkiej hipoglikemii może przypominać udar mózgu.
Objawy można niemal zawsze szybko opanować poprzez natychmiastowe podanie węglowodanów (cukier). Słodziki sztuczne są nieskuteczne.
Z doświadczeń z innymi pochodnymi sulfonylomocznika wiadomo, że pomimo początkowo skutecznych działań hipoglikemia może nawrócić.
Ciężka lub przedłużająca się hipoglikemia, jedynie tymczasowo wyrównana zwykłą dawką cukru, wymaga niezwłocznego leczenia i nadzoru lekarskiego, w niektórych przypadkach również hospitalizacji.
Czynniki predysponujące do hipoglikemii to:
niechęć lub (zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku) niezdolność do współpracy
niedożywienie, nieregularne przyjmowanie posiłków lub pomijanie posiłków, czy okresy postu
zmiana diety
brak równowagi między wysiłkiem fizycznym a przyjmowaniem węglowodanów
spożywanie alkoholu, zwłaszcza w połączeniu z pomijaniem posiłków
zaburzenie czynności nerek
ciężkie zaburzenie czynności wątroby
przedawkowanie Amarylu
niektóre niewyrównane choroby układu wewnątrzwydzielniczego wpływające na metabolizm węglowodanów lub mechanizmy przeciwregulacyjne hipoglikemii (np. niektóre zaburzenia czynności tarczycy, przedniego płata przysadki lub niewydolność kory nadnerczy)
jednoczesne podawanie niektórych innych produktów leczniczych (patrz punkt 4.5).
Podczas leczenia Amarylem należy regularnie oznaczać stężenie glukozy we krwi i w moczu. Ponadto zaleca się regularne oznaczanie hemoglobiny glikowanej.
Podczas leczenia Amarylem niezbędne są regularne kontrole wątroby oraz hematologiczne (zwłaszcza leukocytów i płytek krwi).
W sytuacjach stresowych (np. uraz, ostra operacja, infekcja z gorączką) może być wskazana czasowa zmiana leczenia na insulinoterapię.
Brak jest dotychczas doświadczenia w stosowaniu Amarylu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub u pacjentów hemodializowanych. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek wskazane jest przejście na leczenie insuliną.
Leczenie pacjentów z niedoborem G6PD pochodnymi sulfonylomocznika może prowadzić do rozwoju niedokrwistości hemolitycznej.
Ponieważ glimepiryd należy do grupy pochodnych sulfonylomocznika, u pacjentów z niedoborem G6PD należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć alternatywne leczenie pochodną niesulfonylomocznikową.
Amaryl 2 mg, 3 mg
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej dawce, to znaczy, że jest zasadniczo „wolny od sodu”.