Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwcukrzycowe, z wyłączeniem insulin: pochodne sulfonylomocznika. Kod ATC: A10BB12
Glimepiryd jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym należącym do pochodnych sulfonylomocznika. Może być stosowany w leczeniu cukrzycy insulinoniezależnej.
Mechanizm działania
Glimepiryd działa głównie poprzez stymulację uwalniania insuliny z komórek beta trzustki.
Podobnie jak w przypadku innych pochodnych sulfonylomocznika, działanie to opiera się na zwiększonej odpowiedzi komórek beta trzustki na fizjologiczną stymulację glukozą. Ponadto glimepiryd wykazuje wyraźne działanie pozatrzustkowe, które przypisuje się również innym pochodnym sulfonylomocznika.
Uwalnianie insuliny
Pochodne sulfonylomocznika wpływają na wydzielanie insuliny poprzez interakcję z kanałami potasowymi zależnymi od ATP w błonie komórek beta. Zamknięcie kanału potasowego wywołuje depolaryzację komórek beta i prowadzi – poprzez otwarcie kanałów wapniowych – do zwiększonego napływu wapnia do komórek.
Powoduje to uwolnienie insuliny w drodze egzocytozy.
Glimepiryd znacznie szybciej wiąże się i uwalnia z połączenia z białkiem w błonie komórek beta, które jest związane z kanałem potasowym zależnym od ATP. Miejsce wiązania jest jednak odmienne od typowego miejsca wiązania sulfonylomocznika.
Działanie pozatrzustkowe
Działanie pozatrzustkowe obejmuje na przykład poprawę wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę oraz zmniejszenie wychwytu insuliny przez wątrobę.
Wychwyt glukozy z krwi do obwodowej tkanki mięśniowej i tłuszczowej zachodzi za pośrednictwem swoistych białek transportowych zlokalizowanych w błonie komórkowej. Transport glukozy do tych tkanek jest etapem ograniczającym szybkość jej wykorzystania. Glimepiryd bardzo szybko zwiększa liczbę aktywnych przenośników glukozy w błonie plazmatycznej komórek mięśniowych i tłuszczowych, co prowadzi do stymulacji wychwytu glukozy.
Glimepiryd zwiększa aktywność fosfolipazy C swoistej dla glikozylo-fosfatydyloinozytolu, co może mieć związek z indukowaną lekiem lipogenezą i glikogenezą w poszczególnych komórkach tłuszczowych i mięśniowych.
Glimepiryd hamuje wytwarzanie glukozy w wątrobie poprzez zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia fruktozo-2,6-bisfosforanu, który hamuje glukoneogenezę.
Podsumowanie
U osób zdrowych minimalna skuteczna dawka doustna wynosi około 0,6 mg. Działanie glimepirydu jest zależne od dawki i powtarzalne. Fizjologiczna odpowiedź na ostry wysiłek fizyczny, tj. zmniejszenie wydzielania insuliny, jest zachowana również podczas leczenia glimepirydem.
Niezależnie od tego, czy produkt leczniczy podawano 30 minut przed posiłkiem, czy bezpośrednio przed posiłkiem, nie ma znaczącej różnicy w działaniu. U pacjentów z cukrzycą można uzyskać dobre wyrównanie metaboliczne przez 24 godziny po podaniu jednej dawki dobowej.
Chociaż hydroksy-metabolity glimepirydu powodują niewielkie, ale znaczące obniżenie glikemii u osób zdrowych, stanowi to tylko niewielki udział w całkowitym działaniu substancji.
Leczenie skojarzone z metforminą
Jednoczesnym leczeniem glimepirydem i metforminą uzyskano w jednym badaniu u pacjentów nieodpowiednio wyrównanych lepszą kontrolę metaboliczną niż w przypadku leczenia samą metforminą w dawce maksymalnej.
Leczenie skojarzone z insuliną
Dane dotyczące skojarzenia z insuliną są ograniczone. U pacjentów, u których nawet maksymalna dawka dobowa glimepirydu nie zapewnia odpowiedniej kontroli, można rozpocząć jednoczesne leczenie insuliną. W dwóch badaniach leczeniem skojarzonym uzyskano taką samą poprawę kontroli metabolicznej jak w przypadku samej insuliny. Podczas leczenia skojarzonego wymagane były jednak niższe średnie dawki insuliny.
Szczególne grupy pacjentów
Populacja pediatryczna
Aktywnie kontrolowane badanie kliniczne (glimepiryd do 8 mg na dobę lub metformina do 2000 mg na dobę) trwające 24 tygodnie przeprowadzono u 285 dzieci (w wieku 8–17 lat) z cukrzycą typu 2. Zarówno w przypadku glimepirydu, jak i metforminy w trakcie badania klinicznego wykazano znaczące zmniejszenie wyjściowych wartości HbA1C (glimepiryd – 0,95 (SE 0,41); metformina – 1,39 (SE 0,40)). Glimepiryd nie spełnił jednak kryterium non-inferiority względem metforminy w średniej zmianie wartości HbA1c w stosunku do wartości wyjściowych.
Różnica między obydwoma rodzajami leczenia wynosiła 0,44% na korzyść metforminy. Górna granica (1,05) 95% przedziału ufności dla różnicy nie znalazła się poniżej granicy inferiority wynoszącej 0,3%.
W porównaniu z dorosłymi pacjentami z cukrzycą typu 2 u dzieci po leczeniu glimepirydem nie obserwowano żadnych nowych zagrożeń dla bezpieczeństwa. Dla pacjentów pediatrycznych nie są dostępne żadne długoterminowe dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności.
Ostrzeżenia
Amaryl należy przyjmować bezpośrednio przed posiłkiem lub w trakcie posiłku.
Jeżeli posiłki są spożywane o nieregularnych porach lub pomijane, leczenie Amarylem może prowadzić do hipoglikemii. Możliwe objawy hipoglikemii to ból głowy, wilczy głód, nudności, wymioty, ospałość, senność, zaburzenia snu, niepokój, agresywność, zaburzenia koncentracji, czujności i reaktywności, depresja, splątanie, zaburzenia mowy i widzenia, afazja, drżenie, niedowłady, zaburzenia czucia, zawroty głowy, bezradność, utrata samokontroli, majaczenie, drgawki mózgowe, senność patologiczna i utrata przytomności aż do śpiączki, płytki oddech, bradykardia. Ponadto mogą występować objawy adrenergicznych mechanizmów przeciwregulacyjnych, takie jak pocenie się, chłodna i wilgotna skóra, lęk, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, kołatanie serca, dławica piersiowa, zaburzenia rytmu serca.
Obraz kliniczny ciężkiej hipoglikemii może przypominać udar mózgu.
Objawy można niemal zawsze szybko opanować poprzez natychmiastowe podanie węglowodanów (cukru). Sztuczne substancje słodzące są nieskuteczne.
Z doświadczenia z innymi pochodnymi sulfonylomocznika wiadomo, że mimo początkowo skutecznych działań hipoglikemia może nawracać.
Ciężka lub przedłużająca się hipoglikemia, tylko czasowo wyrównana zwykłą dawką cukru, wymaga natychmiastowego leczenia i nadzoru lekarza, a w niektórych przypadkach również hospitalizacji.
Czynniki predysponujące do hipoglikemii to:
niechęć lub (zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku) niezdolność do współpracy
niedożywienie, nieregularne przyjmowanie pokarmów, pomijanie posiłków lub okresy głodzenia
zmiana diety
nierównowaga między wysiłkiem fizycznym a podażą węglowodanów
spożycie alkoholu, zwłaszcza w skojarzeniu z pomijaniem posiłków
zaburzenia czynności nerek
ciężkie zaburzenia czynności wątroby
przedawkowanie Amarylu
niektóre niewyrównane choroby układu wewnątrzwydzielniczego wpływające na metabolizm węglowodanów lub mechanizmy przeciwregulacyjne hipoglikemii (np. niektóre zaburzenia czynności tarczycy, przedniego płata przysadki lub niedoczynność kory nadnerczy)
jednoczesne podawanie niektórych innych produktów leczniczych (patrz punkt 4.5).
Podczas leczenia Amarylem należy regularnie oznaczać stężenie glukozy we krwi i w moczu. Ponadto zaleca się regularne oznaczanie hemoglobiny glikowanej.
Podczas leczenia Amarylem niezbędne jest regularne monitorowanie czynności wątroby i parametrów hematologicznych (zwłaszcza liczby leukocytów i płytek krwi).
W sytuacjach stresowych (np. uraz, ostry zabieg chirurgiczny, zakażenie przebiegające z gorączką) może być wskazana czasowa zmiana leczenia na insulinę.
Dotychczas brak doświadczenia w stosowaniu Amarylu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub u pacjentów dializowanych. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek wskazane jest przeniesienie na leczenie insuliną.
Leczenie pacjentów z niedoborem G6PD pochodnymi sulfonylomocznika może prowadzić do powstania niedokrwistości hemolitycznej.
Ponieważ glimepiryd należy do grupy pochodnych sulfonylomocznika, u pacjentów z niedoborem G6PD należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć leczenie alternatywne pochodną niesulfonylomocznikową.
Amaryl 2 mg, 3 mg
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej dawce, to znaczy, że uznaje się go za „wolny od sodu”.