Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwcukrzycowe, z wyłączeniem insulin: pochodne sulfonylomocznika. Kod ATC: A10BB12
Glimepiryd jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym należącym do pochodnych sulfonylomocznika. Może być stosowany w leczeniu cukrzycy insulinoniezależnej.
Mechanizm działania
Glimepiryd działa przede wszystkim poprzez pobudzanie uwalniania insuliny z komórek beta trzustki.
Podobnie jak w przypadku innych pochodnych sulfonylomocznika, działanie to opiera się na zwiększonej odpowiedzi komórek beta trzustki na fizjologiczne pobudzanie glukozą. Ponadto glimepiryd wykazuje wyraźne działanie pozatrzustkowe, które przypisuje się również innym pochodnym sulfonylomocznika.
Uwalnianie insuliny
Pochodne sulfonylomocznika wpływają na wydzielanie insuliny przez interakcję z ATP-zależnymi kanałami potasowymi w błonie komórek beta. Zamknięcie kanału potasowego wywołuje depolaryzację komórek beta i prowadzi – poprzez otwarcie kanałów wapniowych – do zwiększonego napływu wapnia do komórek.
Powoduje to uwolnienie insuliny na drodze egzocytozy.
Glimepiryd znacznie szybciej wiąże się i uwalnia z połączenia z białkiem błony komórek beta, które jest powiązane z ATP-zależnym kanałem potasowym. Miejsce wiązania różni się jednak od typowego miejsca wiązania sulfonylomocznika.
Działanie pozatrzustkowe
Działanie pozatrzustkowe to na przykład poprawa wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę oraz zmniejszenie wychwytu insuliny przez wątrobę.
Wychwyt glukozy z krwi do obwodowych tkanek mięśniowej i tłuszczowej odbywa się za pośrednictwem swoistych białek transportujących, zlokalizowanych w błonie komórkowej. Transport glukozy do tych tkanek jest etapem ograniczającym szybkość jej wykorzystania. Glimepiryd bardzo szybko zwiększa liczbę aktywnych nośników glukozy w błonie plazmatycznej komórek mięśniowych i tłuszczowych, co prowadzi do pobudzenia wychwytu glukozy.
Glimepiryd zwiększa aktywność glikozylo-fosfatydyloinozytolo-swoistej fosfolipazy C, co może wiązać się z indukowaną przez lek lipogenezą i glikogenezą w pojedynczych komórkach tłuszczowych i mięśniowych.
Glimepiryd hamuje wytwarzanie glukozy w wątrobie poprzez zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia fruktozo-2,6-bisfosforanu, który hamuje glukoneogenezę.
Ogólnie
U osób zdrowych minimalna skuteczna dawka doustna wynosi około 0,6 mg. Działanie glimepirydu jest zależne od dawki i powtarzalne. Fizjologiczna odpowiedź na ostry wysiłek fizyczny, tj. zmniejszenie wydzielania insuliny, jest zachowana również podczas leczenia glimepirydem.
Niezależnie od tego, czy produkt leczniczy podano 30 minut przed posiłkiem, czy bezpośrednio przed posiłkiem, nie ma istotnej różnicy w działaniu. U pacjentów z cukrzycą można osiągnąć dobre wyrównanie metaboliczne przez 24 godziny po podaniu jednej dawki dobowej.
Chociaż hydroksylowe metabolity glimepirydu powodują niewielkie, lecz istotne obniżenie glikemii u osób zdrowych, stanowią one jedynie niewielki udział w całkowitym działaniu substancji.
Leczenie skojarzone z metforminą
Jednoczesne stosowanie glimepirydu i metforminy pozwoliło w jednym badaniu u pacjentów nieprawidłowo wyrównanych uzyskać lepszą kontrolę metaboliczną niż leczenie samą metforminą stosowaną w dawce maksymalnej.
Leczenie skojarzone z insuliną
Dane dotyczące skojarzenia z insuliną są ograniczone. U pacjentów, u których nawet maksymalna dawka dobowa glimepirydu nie zapewnia odpowiedniej kontroli, można rozpocząć jednoczesną insulinoterapię. W dwóch badaniach leczenie skojarzone pozwoliło osiągnąć takie samo poprawienie kontroli metabolicznej, jak sama insulina. W leczeniu skojarzonym wymagane były jednak mniejsze średnie dawki insuliny.
Szczególne grupy pacjentów
Populacja pediatryczna
Aktywnie kontrolowane badanie kliniczne (glimepiryd w dawce do 8 mg na dobę lub metformina w dawce do 2000 mg na dobę) trwające 24 tygodnie przeprowadzono u 285 dzieci (w wieku 8-17 lat) z cukrzycą typu 2. Zarówno glimepiryd, jak i metformina spowodowały podczas badania klinicznego istotne zmniejszenie wyjściowych wartości HbA1C (glimepiryd – 0,95 (SE 0,41); metformina – 1,39 (SE 0,40)). Glimepiryd nie spełnił jednak kryterium non-inferiority wobec metforminy w średniej zmianie od wartości wyjściowych (baseline) HbA1c. Różnica między obiema metodami leczenia wynosiła 0,44% na korzyść metforminy. Górna granica (1,05) 95% przedziału ufności dla różnicy nie była poniżej granicy inferiority wynoszącej 0,3%.
W porównaniu z dorosłymi pacjentami z cukrzycą typu 2 u dzieci po leczeniu glimepirydem nie obserwowano żadnych nowych zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa. Dla pacjentów pediatrycznych nie są dostępne żadne długoterminowe dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności.
Ostrzeżenia
Amaryl należy przyjmować bezpośrednio przed posiłkiem lub w trakcie posiłku.
Jeśli pory posiłków są nieregularne lub gdy posiłek zostaje pominięty, leczenie Amarylem może prowadzić do hipoglikemii. Możliwe objawy hipoglikemii to ból głowy, wilczy głód, nudności, wymioty, ospałość, senność, zaburzenia snu, niepokój, agresywność, zaburzenia koncentracji, czujności i reakcji, depresja, splątanie, zaburzenia mowy i widzenia, afazja, drżenie, niedowłady, zaburzenia czucia, zawroty głowy, bezsilność, utrata samokontroli, majaczenie, drgawki mózgowe, senność i utrata przytomności aż do śpiączki, płytki oddech, bradykardia. Ponadto mogą wystąpić objawy adrenergicznych mechanizmów kontrregulacyjnych, takie jak pocenie się, zimna i wilgotna skóra, lęk, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, kołatanie serca, dławica piersiowa, zaburzenia rytmu serca.
Obraz kliniczny ciężkiej hipoglikemii może przypominać udar mózgu.
Objawy można niemal zawsze szybko opanować przez natychmiastowe podanie węglowodanów (cukru). Sztuczne substancje słodzące są nieskuteczne.
Z doświadczeń z innymi pochodnymi sulfonylomocznika wiadomo, że mimo początkowo skutecznych działań hipoglikemia może powracać.
Ciężka lub przedłużająca się hipoglikemia, opanowana jedynie przejściowo zwykłą dawką cukru, wymaga natychmiastowego leczenia i nadzoru lekarskiego, w niektórych przypadkach również hospitalizacji.
Czynniki predysponujące do hipoglikemii to:
niechęć lub (zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku) niezdolność do współpracy
niedożywienie, nieregularne przyjmowanie pokarmów, opuszczanie posiłków lub okresy głodzenia
zmiana diety
brak równowagi pomiędzy wydatkiem fizycznym a podażą węglowodanów
spożywanie alkoholu, zwłaszcza w połączeniu z opuszczaniem posiłków
zaburzenia czynności nerek
ciężkie zaburzenia czynności wątroby
przedawkowanie Amarylu
niektóre niewyrównane choroby układu wewnątrzwydzielniczego wpływające na metabolizm węglowodanów lub mechanizmy kontrregulacyjne hipoglikemii (np. niektóre zaburzenia czynności tarczycy, przedniego płata przysadki lub niedoczynność kory nadnerczy)
jednoczesne podawanie niektórych innych produktów leczniczych (patrz punkt 4.5).
Podczas leczenia Amarylem należy regularnie oznaczać stężenie glukozy we krwi i w moczu. Ponadto zaleca się regularne oznaczanie hemoglobiny glikowanej.
Podczas leczenia Amarylem konieczne jest regularne monitorowanie parametrów wątrobowych i hematologicznych (zwłaszcza liczby leukocytów i płytek krwi).
W sytuacjach stresowych (np. uraz, ostry zabieg chirurgiczny, zakażenie przebiegające z gorączką) może być wskazana czasowa zmiana leczenia na insulinoterapię.
Dotychczas brak jest doświadczenia ze stosowaniem Amarylu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub u pacjentów hemodializowanych. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek wskazana jest zmiana leczenia na insulinoterapię.
Leczenie pochodnymi sulfonylomocznika pacjentów z niedoborem G6PD może prowadzić do wystąpienia niedokrwistości hemolitycznej.
Ponieważ glimepiryd należy do grupy pochodnych sulfonylomocznika, u pacjentów z niedoborem G6PD należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć leczenie alternatywne pochodną niesulfonylomocznikową.
Amaryl 2 mg, 3 mg
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej dawce, to znaczy lek uznaje się za „wolny od sodu”.