RISPERDAL

Konvansiyonel ve di�er yeni nesil (atipik) antipsikotik ila�larda oldu�u gibi, bu ila� da demans� olan ya�l� hastalar�n psikozlar�nda kullan�ld���nda serebrovask�ler olaylar, enfeksiyon, kalp yetmezli�i ile ani �l�m vb nedenlerle �l�m riskinde art��a neden olma olas�l��� ta��maktad�r. Demansl� ya�l� hastalar Genel Mortalite R�SPERDAL dahil atipik antipsikotik ila�lar�n incelendi�i 17 kontroll� �al��maya ili�kin meta- analizde, plaseboya k�yasla atipik antipsikotik ila�larla tedavi g�ren demansl� ya�l� hastalarda mortalitenin daha y�ksek oldu�u belirlenmi�tir.‍‍‍‍‍‍​​​‍​​​​​​ Bu hasta grubunda R�SPERDAL ile yap�lan plasebo kontroll� �al��malarda, plasebo uygulanan hastalardaki % 3,1 oran�na k�yasla R�SPERDAL uygulanan hastalarda mortalite insidans� % 4,0'd�r. Olas�l�k oran� (% 95 ger�ek g�ven aral���) 1,21 (0,7, 2,1)' dir. �len hastalar�n ortalama ya�� 86'd�r (ya� aral��� 67-100). �ki geni� g�zlemsel �al��man�n verileri, konvansiyonel antipsikotiklerle tedavi edilen demansl� ya�l� ki�ilerde de, tedavi g�rmeyenlere k�yasla, �l�m riskinde k���k bir art�� oldu�unu g�stermi�tir. Mevcut veriler, riskin ger�ek boyutunun tam bir �ekilde tahmin edilmesi i�in yetersizdir ve risk art���n�n nedeni bilinmemektedir. G�zlemsel �al��malardaki mortalite art��� bulgular�n�n hangi oranda antipsikotik ilaca veya hastalar�n sahip olduklar� baz� �zelliklere ba�lanabilece�i a��k de�ildir. Furosemidle Birlikte Kullan�m R�SPERDAL ile yap�lan plasebo kontroll� �al��malarda demans� olan ya�l� hastalarda, tek ba��na risperidon (% 3,1; ortalama ya� 84, ya� aral��� 70-96) ya da tek ba��na furosemid (% 4,1; ortalama ya� 80, ya� aral��� 67-90) ile tedavi edilen hastalarla k�yasland���nda, furosemid+risperidon (% 7,3; ortalama ya� 89, ya� aral��� 75-97) ile tedavi edilen hastalarda daha y�ksek mortalite insidans� g�zlenmi�tir. Furosemid+risperidon ile tedavi edilen hastalarda mortalitedeki art�� d�rt klinik �al��man�n iki tanesinde g�zlenmi�tir. Risperidonun di�er di�retiklerle birlikte uygulanmas� (esas olarak d���k dozda kullan�lan tiyazid di�retikleri) benzer bulgular ile ili�kili de�ildir. Bu bulguyu a��klayacak bir patofizyolojik mekanizma tan�mlanamam�� ve �l�me sebebiyette tutarl� bir neden g�zlenmemi�tir. Ancak, kullan�m karar�ndan �nce dikkat edilmeli ve bu kombinasyonun veya di�er g��l� di�retiklerle birlikte uygulaman�n risk ve yararlar� de�erlendirilmelidir. Risperidon ile birlikte di�er di�retiklerin kullan�m�nda hastalarda artan mortalite insidans�na rastlanmam��t�r. Tedaviden ba��ms�z olarak dehidratasyon mortalite i�in genel bir risk fakt�r�d�r ve demans� olan ya�l� hastalarda dikkatle dehidratasyondan ka��n�lmal�d�r. Serebrovask�ler Advers Olaylar Demansl� pop�lasyonda, baz� atipik antipsikotiklerle yap�lan randomize plasebo kontroll� klinik �al��malarda serebrovask�ler advers olay riskinde yakla��k 3 kat art�� g�r�lm��t�r. �o�unlukla demansl� ya�l� hastalarda (>65 ya��nda) R�SPERDAL ile alt� plasebo kontroll� �al��madan toplanan veriler, serebrovask�ler advers olaylar�n (ciddi ve ciddi olmayan, birlikte) risperidon ile tedavi edilen hastalar�n %3,3'�nde (33/1009) ve plasebo ile tedavi edilen hastalar�n % 1,2'sinde (8/712) meydana geldi�ini g�stermi�tir. �htimal oran� (% 95 tam g�ven aral���) 2,96'd�r (1,34, 7,5). Bu artan riske y�nelik mekanizma bilinmemektedir. Di�er antipsikotikler ve di�er hasta pop�lasyonlar�nda artan risk g�z ard� edilemez. R�SPERDAL inme i�in risk fakt�r� ta��yan hastalarda dikkatli kullan�lmal�d�r. Serebrovask�ler advers olay riski, Alzheimer demans�na k�yasla karma veya vask�ler tip demans hastalar�nda anlaml� �l��de y�ksektir. Bu nedenle, Alzheimer'dan ba�ka demans tiplerine sahip hastalar da risperidon ile tedavi edilmemelidir. Doktorlara, herbir hastada bireysel inme riski �ng�r�lerini de g�z �n�nde bulundurarak, demansl� ya�l� hastalarda R�SPERDAL kullan�m�n�n riskleri ve faydalar�n� de�erlendirmeleri �nerilir. Hastalar/bak�c�lar y�zde, kollarda ya da bacaklarda beklenmedik halsizlik veya uyu�ukluk ve konu�ma veya g�rme bozukluklar� gibi olas� serebrovask�ler advers olay belirtileri ve semptomlar�n� hemen bildirme konusunda uyar�lmal�d�r. Risperidonun kesilmesi dahil t�m tedavi se�enekleri gecikmeden de�erlendirilmelidir. R�SPERDAL, orta ila ciddi Alzheimer demans hastalar�n�n s�rekli agresyonu i�in ve kendilerine veya ba�kalar�na zarar verme olas�l��� oldu�unda, s�n�rl� etkilili�i olan veya hi�bir etkilili�i bulunmayan, farmakolojik olmayan yakla��mlarda yaln�zca k�sa s�reli olarak kullan�lmal�d�r. Hastalar d�zenli olarak ve tedavilerinin s�rd�r�lmeleri a��s�ndan yeniden de�erlendirilmelidir. Ortostatik Hipotansiyon Risperidonun alfa-bloke edici aktivitesi nedeniyle, �zellikle tedavinin ba�lang�� doz-titrasyonu d�neminde (ortostatik) hipotansiyon g�r�lebilir. Risperidon ve antihipertansif tedavinin birlikte kullan�m� ile, pazarlama sonras� klinik a��dan �nemli hipotansiyon g�zlenmi�tir. R�SPERDAL kardiyovask�ler hastal��� (�rne�in kalp yetmezli�i, miyokard infarkt�s�, ileti anomalileri, dehidratasyon, hipovolemi veya serebrovask�ler hastal�k) oldu�u bilinen hastalarda dikkatle kullan�lmal� ve doz yava� yava�, �nerildi�i gibi artt�r�lmal�d�r (bkz. B�l�m 4.2). Hipotansiyon g�r�ld���nde doz azalt�lmal�d�r. L�kopeni, N�tropeni ve Agran�lositoz R�SPERDAL dahil olmak �zere, antipsikotik ajanlarla l�kopeni, n�tropeni ve agran�lositoz olaylar� bildirilmi�tir. Pazarlama sonras� izlemde agran�lositoz �ok nadiren (<1/10.000 hasta) bildirilmi�tir. Klinik olarak anlaml� d�zeyde d���k beyaz kan h�cresi (WBC) say�m� veya ila�la tetiklenmi� l�kopeni/n�tropeni �yk�s�ne sahip hastalar tedavinin ilk birka� ay� boyunca izlenmeli ve ortada ba�ka nedensel fakt�rler yokken WBC'de klinik olarak anlaml� bir d����e y�nelik ilk belirtide R�SPERDAL kullan�m�na son verilmesi d���n�lmelidir. Klinik olarak anlaml� n�tropenisi olan hastalar ate� veya di�er enfeksiyon semptomlar� veya belirtileri a��s�ndan dikkatle izlenmeli ve bu t�r semptomlar veya belirtilerin ortaya ��kmas� halinde derhal tedavi edilmelidir. �iddetli n�tropenisi olan hastalar (mutlak n�trofil say�m� <1 X 10/L) R�SPERDAL kullan�m�na son vermeli ve iyile�ene kadar WBC d�zeylerini takip ettirmelidir Tardif Diskinezi/Ekstrapiramidal Semptomlar (TD/EPS) Dopamin resept�rlerinde antagonistik etkiler g�steren ila�lar, �zellikle dil ve/veya y�zde istemsiz ritmik hareketler ile karakterize tardif diskinezi geli�imi ile ilgili bulunmu�tur. Ekstrapiramidal semptomlar�n g�r�lmesinin tardif diskinezi geli�iminde bir risk fakt�r� oldu�u bildirilmi�tir. Tardif diskinezi i�aret ve semptomlar� g�r�l�rse t�m antipsikotik ila�lar�n kesilmesi g�z �n�nde tutulmal�d�r. Psikostimulanlarla (�rn., metilfenidat) risperidonu birlikte kullanan hastalarda, ila�lardan birini veya her ikisini ayarlarken ekstrapiramidal semptomlar ortaya ��kabilece�i i�in dikkatli olunmal�d�r. Stimulan tedavisinin kademeli olarak kesilmesi �nerilir (bkz. B�l�m 4.5). N�roleptik Malign Sendrom (NMS) Antipsikotiklerin kullan�m� s�ras�nda hipertermi, kas rijiditesi, otonom instabilite, bilin� bulan�kl��� ve y�ksek serum kreatinin fosfokinaz d�zeyleri ile kendini g�steren n�roleptik malign sendromu olu�tu�u bildirilmi�tir. Miyoglobin�ri (rabdomiyoliz) ve akut b�brek yetmezli�i ilave i�aretler olabilir. Bu durumda R�SPERDAL dahil olmak �zere t�m antipsikotikler kesilmelidir. Parkinson Hastal��� ve Lewy Cisimlerinin bulundu�u Demans Parkinson Hastal��� veya Lewy Cisimcikli Demans� (LCD) olan hastalara R�SPERDAL dahil antipsikotikler re�ete edilirken, hekimler risk/yarar de�erlendirmesi yapmal�d�r, Parkinson hastal��� risperidon ile k�t�le�ebilir. Her iki grupta da antipsikotik ila�lara duyarl�l�k artabilece�i gibi N�roleptik Malign Sendrom riski de artabilir. Bu hastalar klinik ara�t�rmalar�n d���nda tutulmu�lard�r. Bu artan duyarl�l���n semptomlar� aras�nda, ekstrapiramidal semptomlara ek olarak, konf�zyon, k�ntle�me, ve s�k d��melerin oldu�u postural instabilite bulunabilir. Hiperglisemi ve Diabetes Mellitus R�SPERDAL tedavisi s�ras�nda hiperglisemi, diabetes mellitus ve �nceden var olan diyabetin k�t�le�mesi bildirilmi�tir. Baz� durumlarda v�cut a��rl���nda bir �n art�� rapor edilmi�tir. Bu yatk�nla�t�r�c� bir fakt�r olabilir. Ketoasidoz ile ili�ki �ok nadir olarak ve diabetik koma ile ili�ki nadir olarak rapor edilmi�tir. Uygun klinik izlem, kullan�lan antipsikotik k�lavuz kurallar�na uygun olarak tavsiye edilebilir. R�SPERDAL dahil olmak �zere herhangi bir atipik antipsikotik ile tedavi edilen hastalarda hiperglisemi semptomlar� (�rne�in polidipsi, poli�ri, i�tah ve halsizlik gibi) izlenmelidir ve diyabet hastalar� glukoz kontrol�n�n k�t�le�mesi a��s�ndan d�zenli olarak izlenmelidir. Kilo Al�m� Anlaml� kilo al�m� bildirilmi�tir. R�SPERDAL kullan�ld���nda kilo al�m�n�n izlenmesi �nerilir. Hiperprolaktinemi Hiperprolaktinemi, R�SPERDAL tedavisinde g�r�len yayg�n bir yan etkidir. Prolaktin ili�kili yan etki belirtilerin (�rne�in; jinekomasti, menstrual d�zensizlikler, anov�lasyon, fertilite bozukluklar�, libido kayb�, erektil disfonksiyon ve galaktore) g�r�ld��� hastalarda prolaktin plazma seviyelerinin de�erlendirilmesi tavsiye edilmektedir. Doku k�lt�r� �al��malar� insan meme t�m�rlerinde h�cre b�y�mesinin prolaktin taraf�ndan stimule edilebilece�ini belirtmektedir. Klinik ve epidemiyolojik �al��malarda antipsikotik kullan�m� ile ili�kisi a��k bir �ekilde g�sterilememi� olsa da, ilgili t�bbi �yk�s� olan hastalarda dikkatli olunmas� �nerilmektedir. R�SPERDAL, daha �nceden hiperprolaktinemisi ve olas� bir prolaktine ba�l� t�m�r� olan hastalarda dikkatli kullan�lmal�d�r. QT uzamas� QT uzamas�, pazarlama sonras� �ok nadir rapor edilmi�tir.QT aral���n� uzatt��� bilinen ila�larla birlikte kullan�ld���nda di�er antipsikotiklerde oldu�u gibi, bilinen kardiyovask�ler hastal���, ailede QT uzamas� �yk�s�, bradikardi veya elektrolit bozuklu�u olan hastalarda (hipokalemi, hipomagnezemi), aritmojenik etki riskini art�rabildi�i i�in risperidon verildi�inde dikkatli olunmal�d�r. R�SPERDAL'in de dahil oldu�u antipsikotikler, uzam�� QT Sendromu / Torsades de Pointes'e neden olabilece�i i�in, tan�s� konmu� veya ��pheli konjenital uzam�� QT sendromu veya Torsades de Pointes hastalar�nda R�SPERDAL kullan�lmamal�d�r. N�betler R�SPERDAL, n�bet e�i�ini potansiyel olarak d���ren durumlarda veya n�bet hikayesi olan hastalarda dikkatli kullan�lmal�d�r. Priapizm Alfa-adrenerjik blok�r �zelli�inden dolay� R�SPERDAL ile tedavi s�ras�nda priapizm g�r�lebilir. V�cut S�cakl���n�n Reg�lasyonu V�cudun v�cut s�cakl���n� d���rme yetene�inin bozulmas� antipsikotik ila�larla ili�kilendirilmi�tir. A��r egzersiz, a��r� s�ca�a maruz kalma, e� zamanl� antikolinerjik tedavi g�rme veya dehidratasyona u�rama gibi v�cut �s�s�n�n artmas�na katk�da bulunabilecek tablolar ge�irebilecek hastalara R�SPERDAL re�ete edilirken, uygun bak�m �nlemleri al�nmal�d�r. Antiemetik etki Risperidon ile yap�lan klinik �ncesi �al��malarda antiemetik etki g�zlenmi�tir. Bu etki, e�er insanlarda olu�ursa, ba��rsak t�kanmas�, Reye sendromu ve beyin t�m�r� gibi durumlar� veya belli ila�lar�n a��r� doz bulgu ve semptomlar�n� maskeleyebilir. B�brek ve karaci�er yetmezli�i Normal b�brek fonksiyonu olan eri�kinlere g�re b�brek yetmezli�i olan hastalar aktif antipsikotik fraksiyonunu daha az elimine etme yetene�ine sahiptir. Karaci�er yetmezli�i olan hastalar�n plazma konsantrasyonunda risperidonun serbest fraksiyonu art�� g�sterir (Bkz B�l�m 4.2). Ven�z tromboembolik olay Antipsikotik ila�larla ven�z tromboembolik olaylar (VTE) bildirilmi�tir. Antipsikotik ila� tedavisi g�ren hastalarda �o�unlukla kazan�lm�� VTE risk fakt�rleri bulundu�u i�in, VTE i�in t�m olas� risk fakt�rleri, R�SPERDAL ile tedaviden �nce ve sonra tan�mlanmal� ve koruyucu �nlemler al�nmal�d�r. Intraoperatif Floppy Iris Sendrom Katarakt ameliyat� s�ras�nda, RISPERDAL dahil alfa 1a adrenerjik antagonist etki g�steren ila�lar� kullanan hastalarda �ntraoperatif Floppy �ris Sendromu (IFIS) g�zlenmi�tir. IFIS, ameliyat s�ras�nda ve sonras�nda g�z komplikasyonlar� riskini artt�rabilir. Ameliyat �ncesinde hastan�n alfa 1a adrenerjik antagonist ila�lar� ge�mi�te kullanm�� veya halen kullanmakta oldu�u g�z cerrah�na mutlaka iletilmelidir. Katarakt ameliyat� �ncesinde alfa 1 bloker tedavisinin kesilmesinin potansiyel faydas� kan�tlanmam��t�r ve antipsikotik tedavinin kesilmesinin olu�turabilece�i risk g�z �n�nde bulundurulmal�d�r. Uyku apnesi sendromu RISPERDAL kullanan hastalarda uyku apnesi sendromu rapor edilmi�tir. E� zamanl� olarak santral sinir sistemi depresan� kullanan hastalar ile uyku apnesi �yk�s� olan ya da uyku apnesi riski ta��yan (�rn; a��r� kilolu/obezler veya erkekler) hastalarda RISPERDAL kullan�l�rken dikkatli olunmal�d�r. �ocuklar ve adolesanlar Davran�� bozuklu�u olan bir �ocu�a veya adolesana risperidon re�ete edilmeden �nce, bu hastalar a�r� veya uygunsuz �evresel talepler gibi agresif davran��a yol a�abilecek fiziksel ve sosyal nedenler a��s�ndan tam olarak de�erlendirilmelidir. ��renme yetene�indeki olas� sonu�lar� nedeniyle risperidonun sedatif etkisi bu pop�lasyonda yak�ndan izlenmelidir. Risperidonun uygulanmas�nda zamanla yap�lan bir de�i�iklik, �ocuk veya adolesanlar�n dikkat kabiliyeti �zerindeki sedasyon etkisini geli�tirebilir. Risperidon v�cut a��rl���nda ve v�cut kitle indeksindeki ortalama art��lar ile ili�kili bulunmu�tur. Tedaviden �nce temel a��rl�k �l��m� ve d�zenli kilo izlenmesi tavsiye edilir. A��k etiketli uzun s�reli uzatma �al��malar�nda boy de�i�iklikleri beklenen ya�a uygun normlar i�inde kalm��t�r. Uzun s�reli risperidon tedavisinin cinsel olgunla�ma ve boy �zerine etkileri yeterince ara�t�r�lmam��t�r. �ocuk ve adolesanlardaki geli�me ve cinsel olgunla�mada uzun s�reli hiperprolaktineminin olas� etkisi nedeniyle boy, kilo, cinsel olgunluk, menstr�el i�levin izlenmesi ve di�er olas� prolaktinle ilgili etkileri i�eren endokronolojik durumun d�zenli klinik de�erlendirmesi g�z �n�nde bulundurulmal�d�r. Pazarlama sonras� g�zlemsel bir �al��man�n sonu�lar�, risperidona maruz kalan 8-16 ya� aras� deneklerin boylar�n�n di�er atipik antipsikotik ila� tedavisi alanlardan ortalama olarak yakla��k 3 ila 4,8 cm daha uzun olduklar�n� g�stermektedir. Bu �al��ma, risperidona maruz kalman�n final yeti�kin boyu �zerinde herhangi bir etkisinin olup olmad���, ya da kemik b�y�mesi �zerine risperidonun do�rudan etkisinin olup olmad���, ya da kemik b�y�mesi �zerine altta yatan hastal���n etkisinin olup olmad���n�, ya da do�rusal b�y�me art��� ile sonu�lanan altta yatan bir hastal���n iyi kontrol�n�n bir sonucu olup olmad���n� belirlemek i�in yeterli de�ildir. Risperidon ile tedavi s�ras�nda, ekstrapiramidal semptomlar ve di�er hareket bozukluklar� a��s�ndan da d�zenli muayene yap�lmal�d�r. �ocuk ve adolesanlarda spesifik pozoloji �nerileri i�in B�l�m 4.2'ye bak�n�z. R�SPERDAL pH ayarlay�c�s� olarak sodyum hidroksit i�erir. Sodyuma ba�l� herhangi bir olumsuz etki beklenmez. 1 ml oral �zelti benzoik asit (E 210) i�ermektedir. Alb�minden ayr�lmas� ile bilirubinemideki art��, kernikterusa (beyin dokusundaki konjuge olmayan bilirubin depolar�) d�n��ebilecek yenido�an sar�l���n� art�rabilir.