⚠️ Uyarılar
Metotreksat sadece antineoplastik kemoterapisinde deneyimli onkoloji uzman� doktorlar�n kontrol� alt�nda kullan�labilir.
Tedaviye ba�lamadan �nce g���s r�ntgeni �nerilebilir.
�l�mc�l veya ciddi toksik reaksiyon olas�l���ndan dolay�, hastalar hekimler taraf�ndan riskler konusunda detayl� olarak bilgilendirilmeli ve s�rekli g�zlem alt�nda tutulmal�d�r.
Ps�riyazis tedavisinde metotreksat kullan�m� ile �l�mler bildirilmi�tir.
Ps�riyazis tedavisinde metotreksat kullan�m�; di�er tedavilerle yeterli cevap al�namayan, ciddi, inat��, ki�inin g�nl�k aktivitelerini engelleyici ps�riyazisi bulunan hastalar ile s�n�rland�r�lmal�d�r ve yaln�zca tan�, biyopsi ve/veya dermatolojik kons�ltasyon ile do�ruland���nda uygulanmal�d�r.
Tedavi �ncesinde, s�ras�nda ve sonras�nda tam kan say�mlar� yak�ndan takip edilmelidir.
Beyaz k�re veya platelet say�lar�nda klinik a��dan belirgin bir d��me geli�irse, metotreksat hemen kesilmelidir. Hastalara enfeksiyonun belirgin t�m semptom ve bulgular�n� bildirmeleri tavsiye edilmelidir.
Metotreksat �zellikle y�ksek dozlar�nda veya uzun s�reli tedavide hepatotoksik olabilir. Karaci�er atrofisi, nekroz, siroz, ya� dengesinde de�i�iklikler ve periportal fibroz bildirilmi�tir. De�i�iklikler, daha �nceden gastrointestinal veya hematolojik toksisite belirtileri olmadan meydana gelebildi�inden, hepatik fonksiyonlar�n tedavinin ba�lamas�ndan �nce saptanmas� ve tedavi boyunca d�zenli olarak takip edilmesi �artt�r. �nemli hepatik fonksiyon anomalileri geli�irse verilecek metotreksat dozlar� en az�ndan iki hafta i�in ertelenmelidir. Daha �nceden var olan karaci�er hasar� veya fonksiyon bozukluklar�n�n bulunmas� �zel bir dikkat gerektirmektedir. Hepatotoksik olma ihtimali olan (alkol dahil) ila�larla birlikte kullan�m�ndan ka��n�lmal�d�r.
Metotreksatm teratojenik oldu�u g�sterilmi�tir. Konjenital anomalilere ve/veya f�tal �l�mlere neden olmu�tur. Bu y�zden yararlar�n�n risklerinden daha a��r bast���na dair yeterli medikal kan�t olmad��� s�rece �ocuk do�urma potansiyeli olan kad�nlarda kullan�lmas� tavsiye edilmez. Metotreksat hamile ps�riyatik hastalara verilmemelidir.
B�brek fonksiyonlar� tedavi �ncesi, s�resince ve sonras�nda yak�ndan takip edilmelidir. Belirgin b�brek bozukluklar�n�n ortaya ��kmas� durumunda dikkatli olunmal�d�r. B�brek yetmezli�i bulunan hastalara daha d���k dozlar uygulanmal�d�r. Y�ksek dozlar metotreksatm veya metabolitlerinin b�brek t�b�llerinde ��kmesine neden olabilir. �nleyici bir tedbir olarak fazla s�v� y�klemesi ve oral ya da intraven�z olarak sodyum bikarbonat (5 x 625 mg tablet, her 3 saatte bir) veya asetazolamid (500 mg oral yoldan g�nde
4
kez) ile idrar pH�s�n�n 6,5 -
7,0 ye alkalilendirilmesi �nerilmektedir.
Metotreksat b�y�k �l��de b�brekler yoluyla at�l�r. B�brek fonksiyon bozukluklar� varl���nda kullan�m� toksik miktarlar�n birikimi veya buna ek b�brek hasar�yla sonu�lanabilir.
Diyare ve �lseratif stomatit s�kl�kla g�r�len toksik etkilerdendir ve tedavinin kesilmesini gerektirir, aksi takdirde hemorajik enterit ve intestinal perforasyon sonucu �l�m meydana gelebilir.
Metotreksat, tedavi s�resince gametogenezi etkiler ve fertilitede tedavinin sonland�nlmas� ile geri d�nd��� d���n�len azalma ile sonu�lanabilir. Hastalar ve partnerlerine metotreksat tedavisi s�resince ve tedaviden sonra en az 6 ay s�reyle konsepsiyondan ka��nmalar� tavsiye edilmelidir.
Metotreksat azalm�� fertiliteye, oligospermi, menstr�el fonksiyon bozuklu�u ve amenoreye neden olabilir. Bu etkinin ilac�n kesilmesiyle reversibl oldu�u g�r�nmektedir. Bunun �tesinde, metotreksat insanlarda embriyotoksisite ve fetusa ait defektlere neden olur ve d����e neden olabilir. E�er e�lerden biri metotreksat kullan�yorsa, tedavi s�resince ve tedavisinin kesilmesinden sonra en az 3 ay hamile kal�nmas�ndan ka��n�lmal�d�r.
Metotreksat bir miktar imm�nosupresif aktiviteye sahiptir ve birlikte kullan�lan a��lara imm�nolojik cevab� azaltabilir. Hastalann imm�n cevab� �nemli veya gerekli oldu�u durumlarda, metotreksatm imm�nosupresif etkisi g�z �n�ne al�nmal�d�r.
Metotreksat tedavisi ile, Pneumocystis carinii pn�monisi de dahil potansiyel �l�mc�l f�rsat�� enfeksiyonlar meydana gelebilir. Pulmoner semptomlar g�r�len hastalarda, Pneumocystis carinii ihtimali g�z �n�nde bulundurulmal�d�r.
Plevral ef�zyonu veya kar�nda asit bulunan hastalarda, uygun g�r�l�rse tedaviden �nce s�v�lar bo�alt�lmal� ya da tedavi kesilmelidir.
