Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwdepresyjne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. Kod ATC: N06AB03.
Fluoksetyna jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny, co stanowi prawdopodobnie główny mechanizm jej działania. Fluoksetyna praktycznie nie wykazuje powinowactwa do innych receptorów, takich jak receptory α1-, α2- i β-adrenergiczne, serotoninergiczne, dopaminergiczne, histaminergiczne, muskarynowe i GABA.
Epizody depresyjne
Badania kliniczne u pacjentów z epizodami depresyjnymi prowadzono w porównaniu z placebo i z aktywnymi komparatorami. Wykazano, że fluoksetyna jest istotnie skuteczniejsza niż placebo w ocenie za pomocą skali Hamiltona oceny depresji (HAM-D). W badaniach tych fluoksetyna wykazywała istotnie większy odsetek odpowiedzi na leczenie (definiowanej jako 50% redukcja punktacji HAM-D) oraz remisji w porównaniu z placebo.
Odpowiedź na dawkę
Badania ze stałymi dawkami u pacjentów z epizodami depresyjnymi przedstawiają płaską krzywą odpowiedzi na dawkę, co nie sugeruje korzyści w postaci większej skuteczności przy stosowaniu dawek wyższych niż zalecane. Niemniej z doświadczenia klinicznego wynika, że zwiększanie dawki może być u niektórych pacjentów korzystne.
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne
W krótkoterminowych badaniach klinicznych (krócej niż 24 tygodnie) fluoksetyna była istotnie skuteczniejsza niż placebo. Działanie terapeutyczne uzyskiwano przy dawce 20 mg/dobę, jednak dawki wyższe (40 lub 60 mg/dobę) wiązały się z większym odsetkiem odpowiedzi na leczenie. W badaniach długoterminowych (trzy fazy kontynuacyjne badań krótkoterminowych i badanie zapobiegania nawrotom) skuteczności nie wykazano.
Bulimia psychiczna
W krótkoterminowych badaniach klinicznych (krócej niż 16 tygodni) u pacjentów ambulatoryjnych spełniających kryteria DSM-III-R bulimii psychicznej fluoksetyna w dawce 60 mg/dobę była istotnie skuteczniejsza niż placebo w redukcji napadów objadania się i zachowań przeczyszczających.
Przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne
U pacjentek spełniających kryteria DSM-IV przedmiesiączkowego zaburzenia dysforycznego (PMDD) przeprowadzono dwa badania kliniczne kontrolowane placebo. Pacjentki włączano w przypadku objawów o nasileniu wystarczającym do zaburzenia funkcjonowania społecznego i zawodowego oraz relacji z innymi. Pacjentki przyjmujące doustne środki antykoncepcyjne wyłączono. W pierwszym badaniu z dawką 20 mg na dobę podawaną w sposób ciągły przez 6 cykli zaobserwowano poprawę w pierwszorzędowym parametrze skuteczności (drażliwość, lęk i dysforia). W drugim badaniu z przerywanym schematem leczenia w fazie lutealnej (20 mg na dobę przez 14 dni) przez 3 cykle zaobserwowano poprawę w pierwszorzędowym parametrze skuteczności (codzienna ocena nasilenia objawów w skali problemów). Z badań tych nie można jednak wyciągnąć jednoznacznych wniosków co do skuteczności i czasu trwania leczenia.
Epizody depresyjne (dzieci i młodzież)
Przeprowadzono badania kliniczne u dzieci i młodzieży w wieku 8 lat i powyżej w porównaniu z placebo. Fluoksetyna w dawce 20 mg okazała się istotnie skuteczniejsza niż placebo w dwóch krótkoterminowych badaniach kluczowych, ocenianych według redukcji całkowitej punktacji w Skali Oceny Depresji u Dzieci – wersja zmodyfikowana (CDRS-R) oraz punktacji w skali Ogólnego Klinicznego Wrażenia Poprawy (CGI-I). W obu badaniach pacjenci spełniali kryteria umiarkowanego do ciężkiego epizodu depresyjnego (DSM-III lub DSM-IV) w trzech odrębnych ocenach przeprowadzanych przez praktykujących psychiatrów dziecięcych. Skuteczność fluoksetyny w badaniu może zależeć od włączenia wyselekcjonowanej populacji pacjentów (pacjenci, u których nie dochodzi do spontanicznej poprawy w ciągu 3–5 tygodni i u których depresja utrzymuje się mimo znacznej opieki). Istnieją jedynie ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności stosowania dłuższego niż 9 tygodni. Ogólnie skuteczność fluoksetyny była umiarkowana. Wskaźnik odpowiedzi na leczenie (pierwszorzędowy parametr docelowy zdefiniowany jako 30% redukcja punktacji CDRS-R) wykazał istotną statystycznie różnicę w jednym z dwóch badań kluczowych (58% dla fluoksetyny wobec 32% dla placebo, p = 0,013 oraz 65% dla fluoksetyny wobec 54% dla placebo, p = 0,093). W tych dwóch ocenach średnie wartości bezwzględnych zmian punktacji CDRS-R wobec wartości wyjściowych wynosiły 20 dla fluoksetyny wobec 11 dla placebo, p = 0,002 oraz 22 dla fluoksetyny wobec 15 dla placebo, p < 0,001.
Ostrzeżenia
Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia
Zachowania samobójcze (próba samobójcza i myśli samobójcze) oraz wrogość (głównie agresja, zachowanie opozycyjne i złość) obserwowano w badaniach klinicznych znacznie częściej u dzieci i młodzieży leczonych lekami przeciwdepresyjnymi w porównaniu z osobami otrzymującymi placebo. Produkt Andepin powinien być stosowany u dzieci i młodzieży w wieku od 8 do 18 lat wyłącznie w leczeniu umiarkowanych do ciężkich epizodów depresyjnych i nie powinien być stosowany w innych wskazaniach. Niemniej jeśli decyzję o leczeniu podejmuje się na podstawie konieczności klinicznej, pacjenta należy ściśle monitorować pod kątem występowania objawów samobójczych. Ponadto brakuje wystarczających danych dotyczących długoterminowego bezpieczeństwa stosowania u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wzrostu, dojrzewania oraz rozwoju funkcji poznawczych i behawioralnych (patrz punkt 5.3).
W 19-tygodniowym badaniu klinicznym u dzieci i młodzieży leczonych fluoksetyną obserwowano zmniejszone przyrosty wzrostu i masy ciała (patrz punkt 5.1). Nie ustalono, czy istnieje wpływ na osiągnięcie prawidłowego wzrostu w wieku dorosłym. Nie można wykluczyć możliwości opóźnienia dojrzewania płciowego (patrz punkty 5.3 i 4.8). Z tego względu podczas leczenia fluoksetyną należy monitorować wzrost i dojrzewanie (wzrost, masa ciała i ocena w skali Tannera). W przypadku spowolnienia należy rozważyć konsultację z pediatrą.
W badaniach pediatrycznych często zgłaszano manię i hipomanię (patrz punkt 4.8). Z tego względu zaleca się regularne monitorowanie występowania manii/hipomanii. Fluoksetynę należy odstawić, jeżeli u pacjenta wystąpią objawy maniakalne.
Ważne jest, aby lekarz przepisujący omówił korzyści i ryzyko leczenia z dzieckiem/młodzieżą i (lub) jego rodzicami.
Wysypka i reakcje alergiczne
Zgłaszano wystąpienie wysypki, reakcji anafilaktoidalnych i postępujących reakcji ogólnoustrojowych, czasami ciężkich (obejmujących skórę, nerki, wątrobę lub płuca). W razie wystąpienia wysypki lub innych objawów alergii, nawet o niejasnej etiologii, leczenie fluoksetyną należy przerwać.
Napady padaczkowe
Potencjalnym ryzykiem podczas stosowania leków przeciwdepresyjnych są napady padaczkowe. Z tego względu fluoksetynę należy stosować ze zwiększoną ostrożnością u pacjentów z napadami padaczkowymi w wywiadzie. Leczenie należy przerwać u każdego pacjenta, u którego wystąpią napady lub zwiększy się ich częstość. Należy unikać stosowania fluoksetyny u pacjentów z niestabilną chorobą napadową/padaczką, a pacjentów z kontrolowaną padaczką należy ściśle monitorować (patrz punkt 4.5).
Terapia elektrowstrząsowa (ECT)
U pacjentów przyjmujących fluoksetynę rzadko zgłaszano przypadki przedłużonego czasu trwania drgawek po terapii elektrowstrząsowej, dlatego wskazana jest zwiększona ostrożność.
Mania
Leki przeciwdepresyjne należy podawać z ostrożnością pacjentom z manią/hipomanią w wywiadzie. Podobnie jak w przypadku wszystkich leków przeciwdepresyjnych fluoksetynę należy odstawić u każdego pacjenta z początkowymi objawami manii.
Czynność wątroby/nerek
Fluoksetyna jest w znacznym stopniu metabolizowana w wątrobie i wydalana przez nerki. U pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności wątroby zaleca się mniejsze dawki, np. podawanie co drugi dzień. Po podawaniu fluoksetyny w dawce 20 mg/dobę przez 2 miesiące pacjentom z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (GFR < 10 ml/min) wymagającym dializ stężenia fluoksetyny i norfluoksetyny w osoczu nie wykazywały różnic w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek.
Tamoksyfen
Podawanie fluoksetyny, silnego inhibitora CYP2D6, może prowadzić do zmniejszenia stężenia endoksyfenu, jednego z najważniejszych aktywnych metabolitów tamoksyfenu. Z tego względu w trakcie leczenia tamoksyfenem fluoksetyny nie należy, o ile to możliwe, podawać (patrz punkt 4.5).
Działanie na układ sercowo-naczyniowy
Po wprowadzeniu produktu na rynek zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QT i arytmii komorowych, w tym torsades de pointes (patrz punkty 4.5, 4.8 i 4.9).
Fluoksetynę należy podawać z ostrożnością pacjentom z wrodzonym zespołem długiego QT, z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym lub z innym stanem klinicznym predysponującym do arytmii (np. hipokaliemia, hipomagnezemia, bradykardia, ostry zawał mięśnia sercowego lub niewyrównana niewydolność serca) oraz u pacjentów ze zwiększoną ekspozycją na fluoksetynę (np. zaburzenia czynności wątroby).
Podczas leczenia pacjentów ze stabilną chorobą serca przed rozpoczęciem leczenia należy rozważyć wykonanie badania EKG.
Jeżeli podczas leczenia fluoksetyną wystąpią objawy arytmii serca, leczenie należy przerwać i wykonać badanie EKG.
Zmniejszenie masy ciała
U pacjentów stosujących fluoksetynę może dojść do zmniejszenia masy ciała, jest ono jednak zazwyczaj proporcjonalne do masy wyjściowej.
Cukrzyca
U pacjentów z cukrzycą leczenie SSRI może wpływać na kontrolę glikemii. W trakcie leczenia fluoksetyną pojawiała się hipoglikemia, a po zakończeniu leczenia dochodziło do rozwoju hiperglikemii. Może być konieczne dostosowanie dawek insuliny i (lub) doustnych leków przeciwcukrzycowych.
Samobójstwo/myśli samobójcze lub pogorszenie stanu klinicznego
Depresja związana jest ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samookaleczeń i samobójstwa (zdarzeń związanych z samobójstwem). Ryzyko to utrzymuje się do czasu wystąpienia istotnej remisji. Ponieważ poprawa może nie wystąpić w ciągu pierwszych lub kolejnych tygodni leczenia, pacjentów należy ściśle monitorować do czasu wystąpienia tej poprawy. Z ogólnego doświadczenia klinicznego wynika, że ryzyko samobójstwa może wzrosnąć we wczesnych etapach zdrowienia.
Również inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywany jest produkt Andepin, mogą być związane ze zwiększonym ryzykiem zdarzeń związanych z samobójstwem. Ponadto stany te mogą współistnieć z epizodem depresyjnym. Podczas leczenia pacjentów z innymi zaburzeniami psychicznymi należy zatem stosować te same środki ostrożności, co podczas leczenia pacjentów z epizodem depresyjnym.
Pacjenci, u których w wywiadzie przed rozpoczęciem leczenia występowały zdarzenia związane z samobójstwem, lub ci, którzy przed rozpoczęciem leczenia wykazują istotny stopień wyobrażeń samobójczych, mają większe ryzyko myśli samobójczych lub prób samobójczych i muszą być ściśle monitorowani podczas leczenia.
Metaanaliza badań klinicznych kontrolowanych placebo przeprowadzonych u dorosłych z zaburzeniami psychicznymi wykazała w porównaniu z placebo większe ryzyko zachowań samobójczych u młodych dorosłych do 25. roku życia leczonych lekami przeciwdepresyjnymi. Pacjentów, zwłaszcza tych ze zwiększonym ryzykiem, należy ściśle monitorować podczas leczenia, szczególnie na początku leczenia i po zmianie dawkowania. Pacjentów (i ich opiekunów) należy uprzedzić o konieczności obserwowania jakiegokolwiek pogorszenia stanu, pojawienia się zachowań lub myśli samobójczych i nietypowych zmian zachowania oraz o tym, że w razie wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie zwrócić się o pomoc lekarską.
Akatyzja/niepokój psychoruchowy
Stosowanie fluoksetyny związane jest z rozwojem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub dręczącym niepokojem oraz potrzebą częstego poruszania się, połączoną z niemożnością spokojnego siedzenia lub stania. Występuje to najczęściej w pierwszych tygodniach leczenia. U pacjentów, u których rozwiną się te objawy, zwiększanie dawki może być szkodliwe.
Objawy odstawienia obserwowane przy zakończeniu leczenia SSRI
Objawy odstawienia przy zakończeniu leczenia występują często, zwłaszcza gdy zakończenie jest nagłe (patrz punkt 4.8). W badaniach klinicznych działania niepożądane obserwowane przy zakończeniu leczenia wystąpiły u około 60% pacjentów zarówno w grupie leczonej fluoksetyną, jak i w grupie placebo. Spośród tych działań niepożądanych ciężkie było 17% w grupie fluoksetyny i 12% w grupie placebo.
Ryzyko objawów odstawienia może zależeć od różnych czynników, w tym czasu trwania terapii i wielkości dawki oraz szybkości jej zmniejszania. Najczęściej zgłaszanymi reakcjami są zawroty głowy, zaburzenia czucia (w tym parestezje), zaburzenia snu (w tym bezsenność i burzliwe sny), astenia, pobudzenie lub lęk, nudności i (lub) wymioty, drżenie i ból głowy. Objawy te są zazwyczaj łagodne do umiarkowanych, jednak u niektórych pacjentów mogą być ciężkie. Zwykle występują w ciągu pierwszych kilku dni po odstawieniu leczenia. Na ogół objawy te ustępują samoistnie, zazwyczaj w ciągu 2 tygodni, choć u niektórych osób mogą się utrzymywać (2–3 miesiące lub dłużej). Z tego względu zaleca się stopniowe kończenie leczenia produktem Andepin w okresie co najmniej jednego do dwóch tygodni, zgodnie z potrzebami pacjenta (patrz punkt 4.2).
Krwawienia
Podczas stosowania SSRI zgłaszano przypadki nieprawidłowych krwawień skórnych, takich jak wybroczyny i plamica. Wybroczyny nie były podczas leczenia fluoksetyną zgłaszane zbyt często. SSRI/SNRI mogą zwiększać ryzyko krwotoku poporodowego (patrz punkty 4.6 i 4.8). Inne objawy krwotoczne (np. krwawienia z dróg rodnych, krwawienia z przewodu pokarmowego oraz inne krwawienia skórne lub z błon śluzowych) zgłaszano rzadko. Ostrożność zalecana jest zwłaszcza u pacjentów stosujących SSRI równocześnie z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, lekami o znanym wpływie na czynność płytek krwi (np. atypowe leki przeciwpsychotyczne, takie jak klozapina, fenotiazyny, większość trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, kwas acetylosalicylowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne – NLPZ) lub innymi lekami mogącymi zwiększać ryzyko krwawienia, a także u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia w wywiadzie (patrz punkt 4.5).
Rozszerzenie źrenic
Zgłaszano rozszerzenie źrenic związane ze stosowaniem fluoksetyny. Z tego względu fluoksetynę należy przepisywać ze szczególną ostrożnością pacjentom ze zwiększonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentom z ryzykiem wystąpienia ostrego zamkniętego kąta przesączania.
Zespół serotoninowy lub zdarzenia przypominające złośliwy zespół neuroleptyczny
W rzadkich przypadkach zgłaszano rozwój zespołu serotoninowego lub stanu podobnego do złośliwego zespołu neuroleptycznego w związku z leczeniem fluoksetyną, zwłaszcza gdy jest ona podawana w skojarzeniu z innymi lekami serotoninergicznymi (między innymi L-tryptofanem) i (lub) lekami neuroleptycznymi (patrz punkt 4.5). Ze względu na to, że zespoły te mogą prowadzić do potencjalnie zagrażających życiu stanów, leczenie fluoksetyną należy przerwać w razie wystąpienia tych zdarzeń (charakteryzujących się zespołem objawów takich jak hipertermia, sztywność mięśni, mioklonie, niestabilność autonomicznego układu nerwowego z możliwymi szybkimi wahaniami parametrów życiowych, zmiany stanu psychicznego obejmujące splątanie, drażliwość, skrajne pobudzenie przechodzące w majaczenie i śpiączkę) i należy rozpocząć wspomagające leczenie objawowe.
Nieodwracalne nieselektywne inhibitory monoaminooksydazy (np. iproniazyd)
Zgłaszano przypadki ciężkich i niekiedy zakończonych zgonem działań niepożądanych u pacjentów stosujących SSRI w skojarzeniu z nieodwracalnymi nieselektywnymi inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO).
Przypadki te wykazywały cechy podobne do zespołu serotoninowego (który może być mylony z (lub diagnozowany jako) złośliwy zespół neuroleptyczny). U pacjentów z takimi reakcjami korzystne może być podanie cyproheptadyny lub dantrolenu. Objawy interakcji lekowej z IMAO obejmują hipertermię, sztywność mięśni, mioklonie, niestabilność autonomicznego układu nerwowego z możliwymi szybkimi wahaniami parametrów życiowych, zmiany stanu psychicznego obejmujące splątanie, drażliwość i skrajne pobudzenie progredujące do majaczenia i śpiączki.
Z tego względu podawanie fluoksetyny w skojarzeniu z nieodwracalnymi nieselektywnymi IMAO jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3). Ponieważ ich działanie utrzymuje się dwa tygodnie, leczenie fluoksetyną może być rozpoczęte najwcześniej 2 tygodnie po zakończeniu leczenia nieodwracalnymi nieselektywnymi IMAO. Również stosowanie nieodwracalnych nieselektywnych IMAO nie może być rozpoczęte wcześniej niż 5 tygodni po zakończeniu leczenia fluoksetyną.
Zaburzenia seksualne
Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) / inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (norepinefryny) (SNRI) mogą powodować objawy zaburzeń seksualnych (patrz punkt 4.8). Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń seksualnych, w których objawy utrzymywały się również po przerwaniu leczenia SSRI/SNRI.
Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych
Produkt zawiera laktozę. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi problemami nietolerancji galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu.
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej kapsułce twardej, co oznacza, że uznaje się go za „wolny od sodu”.
Produkt zawiera azorubinę, która może powodować reakcje alergiczne.