Grupa farmakoterapeutyczna: Leki przeciwwirusowe o działaniu bezpośrednim; nukleozydy i nukleotydy z wyłączeniem inhibitorów odwrotnej transkryptazy, kod ATC: J05AB01
Mechanizm działania
Acyklowir jest syntetycznym analogiem nukleozydu purynowego, wykazującym in vitro oraz in vivo aktywność hamującą wobec ludzkich wirusów opryszczki, w tym wirusa herpes simplex typu 1 i 2 oraz wirusa varicella zoster (VZV), wirusa Epsteina-Barr (EBV) i wirusa cytomegalii (CMV). W hodowli komórkowej acyklowir wykazuje największą aktywność przeciwwirusową wobec HSV-1, a następnie (w malejącej kolejności skuteczności) HSV-2, VZV, EBV i CMV.
Aktywność hamująca acyklowiru wobec HSV-1, HSV-2, VZV i EBV jest wysoce wybiórcza. Enzym kinaza tymidynowa (TK) prawidłowych, niezakażonych komórek nie wykorzystuje acyklowiru skutecznie jako substratu, w związku z czym jego toksyczność wobec komórek gospodarza ssaków jest niewielka; natomiast TK kodowana przez HSV, VZV i EBV przekształca acyklowir w monofosforan acyklowiru, analog nukleozydu, który następnie jest przekształcany przez enzymy komórkowe w difosforan, a ostatecznie w trifosforan. Trifosforan acyklowiru zakłóca działanie wirusowej polimerazy DNA i hamuje replikację wirusowego DNA, czego skutkiem jest zakończenie łańcucha po jego włączeniu do wirusowego DNA.
Mechanizm oporności
Oporność jest zwykle spowodowana fenotypem z niedoborem TK, odnotowano jednak również zmiany w wirusowej TK lub wirusowej polimerazie DNA.
Wrażliwość
Długotrwałe lub powtarzane podawanie acyklowiru u pacjentów ze znacznie obniżoną odpornością może prowadzić do selekcji wirusów o zmniejszonej wrażliwości, które przestają reagować na leczenie acyklowirem. Narażenie wirusa herpes simplex na acyklowir in vitro również może prowadzić do powstania szczepów o mniejszej wrażliwości. Związek między wrażliwością izolatów HSV stwierdzaną in vitro a kliniczną odpowiedzią na leczenie acyklowirem nie jest jasny.
⚠️ Ostrzeżenia
Dawkę dożylną można podawać wyłącznie w infuzji trwającej godzinę, aby zapobiec wytrącaniu się acyklowiru w nerkach; leku nie wolno podawać w szybkim wstrzyknięciu ani w bolusie.
Acyklowir jest wydalany przez nerki, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę należy zmniejszyć. Również u pacjentów w podeszłym wieku, u których ryzyko zaburzeń czynności nerek jest zwiększone, dawkę należy zawsze zmniejszyć (patrz punkt 4.2). U tych grup pacjentów występuje większe ryzyko wystąpienia neurologicznych działań niepożądanych, dlatego powinni oni być uważnie monitorowani pod kątem objawów tych działań niepożądanych. W zgłoszonych przypadkach działania te były zwykle przemijające i ustępowały po zakończeniu leczenia produktem Aciclovir Accord (patrz punkt 4.8).
U pacjentów leczonych produktem Aciclovir Accord należy zapewnić odpowiednią równowagę płynów. Szczególną uwagę należy zwrócić również na czynność nerek u pacjentów otrzymujących duże dawki produktu Aciclovir Accord, na przykład z powodu opryszczkowego zapalenia mózgu, zwłaszcza u pacjentów odwodnionych lub z zaburzoną czynnością nerek.
Stosowanie acyklowiru w skojarzeniu z innymi lekami nefrotoksycznymi zwiększa ryzyko zaburzeń czynności nerek. Podczas dożylnego podawania acyklowiru w skojarzeniu z lekami nefrotoksycznymi zaleca się zachowanie ostrożności.
Długotrwałe lub powtarzane cykle leczenia acyklowirem u pacjentów ze znacznie obniżoną odpornością mogą prowadzić do selekcji wirusów o zmniejszonej wrażliwości, które przestają reagować na leczenie acyklowirem (patrz punkt 5.1).
Ten produkt leczniczy zawiera 26,7 mg sodu w fiolce 10 ml, co odpowiada 1,41% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osoby dorosłej według WHO, wynoszącej 2 g sodu.
Ten produkt leczniczy zawiera 53,4 mg sodu w fiolce 20 ml, co odpowiada 2,82% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osoby dorosłej według WHO, wynoszącej 2 g sodu.
Ten produkt leczniczy zawiera 106,8 mg sodu na fiolkę 40 ml, co odpowiada 5,65% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osoby dorosłej według WHO, wynoszącej 2 g sodu.
