Zespół nadwrażliwości, SJS i TEN
Nadwrażliwość na allopurynol może objawiać się na wiele sposobów, w tym jako wysypka plamisto-grudkowa, zespół nadwrażliwości (znany również jako DRESS) oraz zespół Stevensa-Johnsona (SJS)/toksyczna nekroliza naskórka (TEN).
Reakcje te są rozpoznaniami klinicznymi i są identyfikowane na podstawie objawów klinicznych. W przypadku wystąpienia takich reakcji w dowolnym momencie leczenia allopurynol należy natychmiast odstawić. U pacjentów z zespołem nadwrażliwości oraz SJS/TEN nie wolno ponownie wprowadzać allopurynolu. W przebiegu skórnych reakcji nadwrażliwości pomocne może być podanie kortykosteroidów.
Allel HLA-B*5801
Wykazano, że obecność allelu HLA-B*5801 wiąże się z ryzykiem rozwoju zespołu nadwrażliwości oraz SJS/TEN związanych z allopurynolem. Częstość występowania allelu HLA-B*5801 znacznie różni się w poszczególnych grupach etnicznych: w populacji chińskiej Han występuje on z częstością do 20%, w populacji tajskiej 8–15%, w populacji koreańskiej około 12%, a w populacji japońskiej i europejskiej 1–2%.
Przed rozpoczęciem leczenia allopurynolem należy rozważyć badanie przesiewowe na obecność allelu HLA-B*5801 u pacjentów z podgrup o znanej dużej częstości występowania tego allelu. Przewlekła choroba nerek może dodatkowo zwiększać ryzyko u tych pacjentów. Jeżeli genotypowanie u pacjentów chińskich Han, tajskich lub koreańskich nie jest dostępne, przed rozpoczęciem leczenia należy starannie ocenić jego korzyści i rozważyć, czy przeważą one nad możliwie większym ryzykiem. Stosowanie genotypowania nie jest ustalonym postępowaniem w innych populacjach pacjentów.
Jeżeli jednak wiadomo, że pacjent jest nosicielem allelu HLA-B*5801 (szczególnie u pacjentów chińskich Han, tajskich lub koreańskich), leczenia allopurynolem nie należy rozpoczynać, o ile istnieją inne odpowiednie możliwości terapeutyczne i o ile spodziewane korzyści z leczenia nie przewyższą jego ryzyka. Należy szczególnie uważnie obserwować pacjenta pod kątem możliwych objawów zespołu nadwrażliwości lub SJS/TEN oraz poinformować go o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia w razie pojawienia się pierwszych objawów. U pacjentów, u których stwierdzono brak allelu HLA-B*58:01, nadal istnieje niewielkie ryzyko SJS/TEN.
SJS/TEN może jednak wystąpić u pacjentów, u których stwierdzono brak allelu HLA-B*5801, niezależnie od ich pochodzenia etnicznego.
Zaburzenia czynności wątroby lub nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek należy podawać zmniejszone dawki (patrz punkt
4.2
). Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością serca, leczeni na przykład diuretykami lub inhibitorami ACE, mogą jednocześnie mieć obniżoną czynność nerek, dlatego w tej grupie należy stosować allopurynol z zachowaniem ostrożności.
Przewlekła niewydolność nerek oraz jednoczesne podawanie diuretyków (w tym tiazydowych) mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka SJS/TEN wywołanych allopurynolem oraz innych ciężkich reakcji nadwrażliwości. Pacjentów należy uważnie obserwować, a w razie stwierdzenia zaburzeń czynności nerek może być konieczne dostosowanie dawki allopurynolu (patrz punkt
4.2
).
Bezobjawowa hiperurykemia
Bezobjawowa hiperurykemia sama w sobie nie jest na ogół uważana za wskazanie do stosowania allopurynolu. Odpowiednia podaż płynów i modyfikacja diety wraz z leczeniem choroby podstawowej mogą skorygować ten stan.
Ostry napad dny moczanowej
Leczenia allopurynolem nie rozpoczyna się, dopóki ostry napad dny moczanowej całkowicie nie ustąpi, ponieważ mogłoby to wywołać kolejne napady.
W początkowym okresie leczenia allopurynolem, podobnie jak w przypadku leków urykozurycznych, mogą być wywołane napady dnawego zapalenia stawów. Z tego względu wskazane jest stosowanie profilaktyki w postaci odpowiedniego leku przeciwzapalnego lub kolchicyny przez co najmniej miesiąc. Szczegółowe informacje dotyczące odpowiedniego dawkowania oraz środków ostrożności i ostrzeżeń należy znaleźć w piśmiennictwie.
Jeżeli u pacjentów leczonych allopurynolem dojdzie do ostrego napadu, należy kontynuować leczenie tymi samymi dawkami, jednocześnie lecząc ostry napad odpowiednim lekiem przeciwzapalnym.
Należy unikać jednoczesnego podawania allopurynolu z 6-merkaptopuryną lub azatiopryną, ponieważ zgłaszano przypadki zakończone zgonem (patrz punkt
4.5
).
Podawanie allopurynolu należy natychmiast przerwać, jeżeli wystąpi wysypka lub inne objawy nadwrażliwości (patrz punkt
4.8
).
Złogi ksantynowe
W stanach, w których częstość wytwarzania moczanów jest znacznie zwiększona (np. choroba nowotworowa i jej leczenie, zespół Lescha-Nyhana), w rzadkich przypadkach bezwzględne stężenie ksantyny w moczu może wzrosnąć na tyle, że umożliwi tworzenie się złogów w drogach moczowych. Ryzyko to można zminimalizować poprzez odpowiednie nawodnienie, aby uzyskać optymalne rozcieńczenie moczu.
Wpływ na kamienie nerkowe z kwasu moczowego
Właściwe leczenie allopurynolem doprowadzi do rozpuszczenia dużych kamieni miedniczki nerkowej zbudowanych z kwasu moczowego, z bardzo małym prawdopodobieństwem zaklinowania się w moczowodzie.
W leczeniu dnawych kamieni nerkowych oraz kamieni z kwasu moczowego objętość wytwarzanego moczu powinna wynosić co najmniej dwa litry na dobę, a pH moczu należy utrzymywać w zakresie 6,4–6,8.
Zaburzenia czynności tarczycy
U pacjentów długotrwale leczonych allopurynolem (5,8%) w długoterminowym otwartym badaniu przedłużonym obserwowano zwiększone stężenia TSH (>5,5 μIU/ml). Podczas stosowania allopurynolu u pacjentów ze zmienioną czynnością tarczycy konieczne jest zachowanie ostrożności.
Nietolerancja laktozy
Ten produkt leczniczy zawiera laktozę. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.