Grupa farmakoterapeutyczna: Leki immunosupresyjne, inne leki immunosupresyjne, kod ATC: L04AX07
Mechanizm działania
Mechanizm działania terapeutycznego fumaranu dimetylu u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym nie został w pełni wyjaśniony. Badania przedkliniczne wskazują, że działanie farmakodynamiczne fumaranu dimetylu jest prawdopodobnie wywoływane głównie poprzez aktywację szlaku transkrypcyjnego czynnika jądrowego Nrf2 (erythroid-derived 2)-like 2). Wykazano, że fumaran dimetylu indukuje u pacjentów up-regulację genów antyoksydacyjnych zależnych od Nrf2 (np. dehydrogenazy NAD(P)H, chinon 1; [NQO1]).
Działanie farmakodynamiczne
Wpływ na układ immunologiczny
Fumaran dimetylu wykazał w badaniach przedklinicznych i klinicznych działanie przeciwzapalne i immunomodulujące. Fumaran dimetylu i monometylofumaran, który jest pierwotnym metabolitem fumaranu dimetylu, znacząco hamowały aktywację komórek immunologicznych i następcze uwalnianie cytokin prozapalnych w odpowiedzi na bodźce zapalne w modelach przedklinicznych. W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z łuszczycą fumaran dimetylu wpływał na fenotypy limfocytów poprzez down-regulację prozapalnych grup cytokin (TH1, TH17) i modulację w kierunku cytokin przeciwzapalnych (TH2). Wykazano działanie terapeutyczne fumaranu dimetylu w licznych modelach uszkodzeń zapalnych i neurozapalnych. W badaniach III fazy (DEFINE, CONFIRM i ENDORSE) u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym leczonych fumaranem dimetylu obserwowano zmniejszenie liczby limfocytów średnio o ok. 30% w stosunku do wartości wyjściowej w pierwszym roku stosowania, z następczym osiągnięciem stanu stacjonarnego. W tych badaniach pacjenci, którzy zakończyli leczenie fumaranem dimetylu z liczbą limfocytów poniżej dolnej granicy normy (LLN, 910 komórek/mm3), byli monitorowani pod kątem powrotu liczby limfocytów do LLN.
Rycina 1 przedstawia odsetek pacjentów, którzy zgodnie z metodą Kaplana-Meiera mają osiągnąć LLN bez przedłużonej ciężkiej limfopenii. Wartość wyjściową powrotu (RBL) zdefiniowano jako ostatnią wartość ALC w trakcie leczenia przed zakończeniem stosowania fumaranu dimetylu. Szacowane odsetki pacjentów z lekką, umiarkowaną i ciężką limfopenią w RBL, powracających do poziomu LLN (ALC ≥ 0,9 × 10^9/l) w 12. i 24. tygodniu przedstawiono w tabelach 1, 2 i 3 z 95% przedziałami ufności (PU). Błąd standardowy oszacowania funkcji przeżycia metodą Kaplana-Meiera oznaczono w oparciu o wzór Greenwooda.
Rycina 1: Metoda Kaplana-Meiera; odsetek pacjentów powracających do LLN ≥ 910 komórek/mm3 z wartości wyjściowej powrotu (RBL)
Tabela 1: Metoda Kaplana-Meiera; szacowany odsetek pacjentów z lekką limfopenią w wartości wyjściowej powrotu (RBL), którzy osiągają LLN, z wyłączeniem pacjentów z przedłużoną ciężką limfopenią
Liczba pacjentów w grupie ryzyka z lekką limfopenią^a
Wartość wyjściowa n = 86
12. tydzień n = 12
24. tydzień n = 4
Odsetek pacjentów, którzy osiągnęli LLN (95% PU)
0,81 (0,71; 0,89)
0,90 (0,81; 0,96)
^a Pacjenci z ALC < 910 i ≥ 800 komórek/mm3 w RBL, z wyłączeniem pacjentów z przedłużoną ciężką limfopenią.
Tabela 2: Metoda Kaplana-Meiera; szacowany odsetek pacjentów z umiarkowaną limfopenią w wartości wyjściowej powrotu (RBL), którzy osiągają LLN, z wyłączeniem pacjentów z przedłużoną ciężką limfopenią
Liczba pacjentów w grupie ryzyka z umiarkowaną limfopenią^a
Wartość wyjściowa n = 124
12. tydzień n = 33
24. tydzień n = 17
Odsetek pacjentów, którzy osiągnęli LLN (95% PU)
0,57 (0,46; 0,67)
0,70 (0,60; 0,80)
^a Pacjenci z ALC < 800 i ≥ 500 komórek/mm3 w RBL, z wyłączeniem pacjentów z przedłużoną ciężką limfopenią.
Tabela 3: Metoda Kaplana-Meiera; szacowany odsetek pacjentów z ciężką limfopenią w wartości wyjściowej powrotu (RBL), którzy osiągają LLN, z wyłączeniem pacjentów z przedłużoną ciężką limfopenią
Liczba pacjentów w grupie ryzyka z ciężką limfopenią^a
Wartość wyjściowa n = 18
12. tydzień n = 6
24. tydzień n = 4
Odsetek pacjentów, którzy osiągnęli LLN (95% PU)
0,43 (0,20; 0,75)
0,62 (0,35; 0,88)
^a Pacjenci z ALC < 500 komórek/mm3 w RBL, z wyłączeniem pacjentów z przedłużoną ciężką limfopenią.
Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania
Przeprowadzono dwa dwuletnie, randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badania (DEFINE z udziałem 1 234 pacjentów oraz CONFIRM z udziałem 1 417 pacjentów) u pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRSM). Pacjenci z postępującą postacią SM nie byli włączani do tych badań.
Skuteczność (patrz tabela poniżej) i bezpieczeństwo wykazano u pacjentów z wynikiem od 0 do 5 w rozszerzonej skali stopnia niepełnosprawności Kurtzkego (Expanded Disability Status Scale, EDSS), u których wystąpił co najmniej 1 rzut w okresie roku przed randomizacją lub u których w ciągu 6 tygodni przed randomizacją wynik badania mózgu rezonansem magnetycznym (MR) potwierdzał obecność co najmniej jednej zmiany wzmacniającej się po podaniu gadolinu (Gd+). W badaniu CONFIRM z zaślepionym oceniającym (tj. lekarz/badacz oceniający odpowiedź na leczenie nie zna zastosowanej terapii) jako komparatora referencyjnego użyto octanu glatirameru.
W badaniu DEFINE mediany wyjściowych charakterystyk pacjenta były następujące: wiek 39 lat, czas trwania choroby 7,0 lat oraz wynik EDSS 2,0. Ponadto 16% pacjentów miało wynik EDSS > 3,5, 28% miało ≥ 2 rzuty w poprzednim roku, a 42% było wcześniej leczonych innym zatwierdzonym typem terapii SM. W kohorcie MR 36% pacjentów włączonych do badania miało na początku zmiany Gd+ (średnia liczba zmian Gd+ wynosiła 1,4).
W badaniu CONFIRM mediany wyjściowych charakterystyk pacjenta były następujące: wiek 37 lat, czas trwania choroby 6 lat, wynik EDSS 2,5. Ponadto 17% pacjentów miało wynik EDSS > 3,5, 32% miało ≥ 2 rzuty w poprzednim roku, a 30% było wcześniej leczonych innym zatwierdzonym typem terapii SM. W kohorcie MR 45% pacjentów włączonych do badania miało na początku zmiany Gd+ (średnia liczba zmian Gd+ 2,4).
W porównaniu z placebo pacjenci leczeni fumaranem dimetylu wykazywali klinicznie i statystycznie istotną poprawę pierwszorzędowego punktu końcowego w badaniu DEFINE, którym był odsetek pacjentów z rzutem po dwóch latach leczenia. Poprawę uzyskano również w pierwszorzędowym punkcie końcowym badania CONFIRM, którym była roczna częstość rzutów (ARR) po dwóch latach leczenia.
ARR przy stosowaniu octanu glatirameru w porównaniu z placebo wynosiła 0,286 vs. 0,401 w badaniu CONFIRM, co odpowiada zmniejszeniu o 29% (p = 0,013). Dane te są zgodne z informacjami dotyczącymi przepisywania octanu glatirameru.
Badanie DEFINE
Badanie CONFIRM
Placebo
Fumaran dimetylu 240 mg dwa razy na dobę
Placebo
Fumaran dimetylu 240 mg dwa razy na dobę
Octan glatirameru
Kliniczne punkty końcowe^a
Liczba pacjentów
408
410
363
359
350
Roczna częstość rzutów
0,364
0,172***
0,401
0,224***
0,286*
Współczynnik częstości (95% PU)
0,47 (0,37; 0,61)
0,56 (0,42; 0,74)
0,71 (0,55; 0,93)
Liczba pacjentów z rzutem
0,461
0,270***
0,410
0,291**
0,321**
Współczynnik ryzyka (HR) (95% PU)
0,51 (0,40; 0,66)
0,66 (0,51; 0,86)
0,71 (0,55; 0,92)
Odsetek pacjentów z potwierdzoną progresją niepełnosprawności w okresie 12 tygodni
0,271
0,164**
0,169
0,128#
0,156#
Współczynnik ryzyka (HR) (95% PU)
0,62 (0,44; 0,87)
0,79 (0,52; 1,19)
0,93 (0,63; 1,37)
Odsetek pacjentów z potwierdzoną progresją niepełnosprawności w okresie 24 tygodni
0,169
0,128#
0,125
0,078#
0,108#
Współczynnik ryzyka (HR) (95% PU)
0,77 (0,52; 1,14)
0,62 (0,37; 1,03)
0,87 (0,55; 1,38)
Badanie DEFINE
Badanie CONFIRM
Placebo
Fumaran dimetylu 240 mg dwa razy na dobę
Placebo
Fumaran dimetylu 240 mg dwa razy na dobę
Octan glatirameru
Punkty końcowe MR^b
Liczba pacjentów
165
152
144
147
161
Średnia (mediana) liczba nowych lub powiększających się zmian T2 w okresie 2 lat
16,5 (7,0)
3,2 (1,0)***
19,9 (11,0)
5,7 (2,0)***
9,6 (3,0)***
Średni współczynnik zmian (95% PU)
0,15 (0,10; 0,23)
0,29 (0,21; 0,41)
0,46 (0,33; 0,63)
Średnia (mediana) liczba zmian Gd po 2 latach
1,8 (0)
0,1 (0)***
2,0 (0,0)
0,5 (0,0)***
0,7 (0,0)**
Iloraz szans (OR) (95% PU)
0,10 (0,05; 0,22)
0,26 (0,15; 0,46)
0,39 (0,24; 0,65)
Średnia (mediana) liczba nowych zmian hipointensywnych T1 w okresie 2 lat
5,7 (2,0)
2,0 (1,0)***
8,1 (4,0)
3,8 (1,0)***
4,5 (2,0)**
Średni współczynnik zmian (95% PU)
0,28 (0,20; 0,39)
0,43 (0,30; 0,61)
0,59 (0,42; 0,82)
^a Wszystkie analizy klinicznych punktów końcowych przeprowadzono zgodnie z zasadą intencji leczenia (analiza zgodnie z pierwotnym zamiarem leczenia); ^b W analizie MR wykorzystano kohortę MR
*wartość p < 0,05; **wartość p < 0,01; ***wartość p < 0,0001; # nieistotne statystycznie
Do otwartego, niekontrolowanego badania przedłużonego (ENDORSE) trwającego 8 lat włączono 1 736 odpowiednich pacjentów z RRSM z badań kluczowych (DEFINE i CONFIRM). Pierwszorzędowym celem badania była ocena długoterminowego bezpieczeństwa stosowania fumaranu dimetylu u pacjentów z RRSM. Z 1 736 pacjentów około połowa (909, 52%) była leczona przez 6 lat lub dłużej. 501 pacjentów było leczonych nieprzerwanie fumaranem dimetylu w dawce 240 mg dwa razy na dobę we wszystkich 3 badaniach, a 249 pacjentów wcześniej leczonych placebo w badaniach DEFINE i CONFIRM otrzymywało dawkę 240 mg dwa razy na dobę w badaniu ENDORSE. Pacjenci, którym podawano dawkę dwa razy na dobę nieprzerwanie, byli leczeni przez okres do 12 lat.
Podczas badania ENDORSE u ponad połowy wszystkich pacjentów leczonych fumaranem dimetylu w dawce 240 mg dwa razy na dobę nie wystąpił rzut. U pacjentów leczonych nieprzerwanie dwa razy na dobę we wszystkich 3 badaniach skorygowana wartość ARR wynosiła 0,187 (95% PU: 0,156; 0,224) w badaniach DEFINE i CONFIRM oraz 0,141 (95% PU: 0,119; 0,167) w badaniu ENDORSE. U pacjentów wcześniej leczonych placebo skorygowana wartość ARR zmniejszyła się z 0,330 (95% PU: 0,266; 0,408) w badaniach DEFINE i CONFIRM do 0,149 (95% PU: 0,116; 0,190) w badaniu ENDORSE.
W badaniu ENDORSE u większości pacjentów (> 75%) nie potwierdzono progresji niepełnosprawności (mierzonej jako 6-miesięczna utrzymująca się progresja niepełnosprawności). Łączne wyniki z trzech badań wykazały, że u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu odnotowano spójny i niski wskaźnik potwierdzonej progresji niepełnosprawności z niewielkim wzrostem średniego wyniku EDSS w badaniu ENDORSE. Ocena MR (do 6. roku, obejmująca 752 pacjentów wcześniej włączonych do kohorty MR badań DEFINE i CONFIRM) wykazała, że większość pacjentów (ok. 90%) nie miała żadnych zmian wzmacniających się po podaniu Gd. W okresie 6 lat roczna skorygowana średnia liczba nowych lub powiększających się zmian T2 oraz nowych zmian T1 pozostawała niska.
Skuteczność u pacjentów z dużą aktywnością choroby:
W badaniach DEFINE i CONFIRM, w podgrupie pacjentów z dużą aktywnością choroby obserwowano spójne efekty leczenia w zakresie częstości rzutów, natomiast skuteczność w zakresie trzymiesięcznego zmniejszenia progresji choroby nie została jednoznacznie ustalona. Z uwagi na schemat badań dużą aktywność choroby zdefiniowano następująco:
Pacjenci z dwoma lub więcej rzutami w roku oraz z jedną lub więcej zmianami wzmacniającymi się po Gd w MR mózgu (n=42 w DEFINE; n=51 w CONFIRM) lub
Pacjenci, którzy nie zareagowali na wcześniejsze leczenie (przez co najmniej rok) interferonem beta i mieli co najmniej jeden rzut w poprzednim roku w trakcie leczenia oraz co najmniej 9 zmian hiperintensywnych T2 w MR mózgu lub co najmniej 1 zmianę wzmacniającą się po Gd, lub pacjenci z niezmienioną lub zwiększoną częstością rzutów w poprzednim roku w porównaniu z okresem sprzed dwóch lat (n=177 w DEFINE; n=141 w CONFIRM).
Populacja pediatryczna
Bezpieczeństwo i skuteczność fumaranu dimetylu u pacjentów pediatrycznych z RRSM oceniano w randomizowanym, otwartym, aktywnie kontrolowanym (interferon beta-1a) badaniu z grupami równoległymi u pacjentów z RRSM w wieku od 10 lat do poniżej 18 lat. Stu pięćdziesięciu pacjentów randomizowano do grupy otrzymującej fumaran dimetylu (240 mg doustnie dwa razy na dobę) lub interferon beta-1a (30 μg i.m. raz w tygodniu) przez 96 tygodni. Pierwszorzędowym punktem końcowym był odsetek pacjentów bez nowych lub powiększających się zmian hiperintensywnych T2 w MR mózgu w 96. tygodniu. Głównym drugorzędowym punktem końcowym była liczba nowych lub powiększających się zmian hiperintensywnych T2 w MR mózgu w 96. tygodniu. Z uwagi na brak wcześniej zaplanowanej hipotezy potwierdzającej dla pierwszorzędowego punktu końcowego przedstawiono statystyki opisowe.
Odsetek pacjentów w populacji zgodnej z zamiarem leczenia (ITT) bez nowych lub powiększających się zmian T2 w MR w 96. tygodniu w porównaniu z wartością wyjściową wynosił 12,8% u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu wobec 2,8% w grupie z interferonem beta-1a. Średnia liczba nowych lub powiększających się zmian T2 w 96. tygodniu w porównaniu z wartością wyjściową, skorygowana o wyjściową liczbę zmian T2 i wiek (populacja ITT bez pacjentów, którzy nie poddali się badaniu MR), wynosiła 12,4 dla fumaranu dimetylu i 32,6 dla interferonu beta-1a.
Do końca 96-tygodniowego okresu otwartego badania prawdopodobieństwo wystąpienia rzutu klinicznego wynosiło 34% w grupie leczonej fumaranem dimetylu i 48% w grupie leczonej interferonem beta-1a.
Profil bezpieczeństwa u pacjentów pediatrycznych (w wieku od 13 lat do poniżej 18 lat), którym podawano fumaran dimetylu, był jakościowo spójny z profilem bezpieczeństwa obserwowanym wcześniej u pacjentów dorosłych (patrz punkt 4.8).
⚠️ Ostrzeżenia
Badania krwi i laboratoryjne
W badaniach klinicznych u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu stwierdzono zmiany wartości badań laboratoryjnych nerek (patrz punkt 4.8). Znaczenie kliniczne tych zmian nie jest znane. Zaleca się przeprowadzenie kontroli czynności nerek (np. kreatynina, azot mocznikowy we krwi i analiza moczu) przed rozpoczęciem leczenia, po 3 i 6 miesiącach leczenia, a następnie co 6 do 12 miesięcy oraz zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.
Leczenie fumaranem dimetylu może skutkować polekowym uszkodzeniem wątroby, w tym zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych (≥ 3-krotności górnej granicy normy (ULN)) i zwiększeniem stężenia bilirubiny całkowitej (≥ 2-krotności ULN). Wystąpienie może nastąpić natychmiast, po kilku tygodniach lub później. Po przerwaniu leczenia obserwowano ustępowanie działań niepożądanych. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie leczenia, zgodnie ze wskazaniami klinicznymi, zaleca się oznaczenie aktywności aminotransferaz w surowicy (np. aminotransferazy alaninowej (ALT), aminotransferazy asparaginianowej (AST)) oraz stężenia bilirubiny całkowitej.
U pacjentów leczonych produktem Adifemu może dojść do rozwoju limfopenii (patrz punkt 4.8). Przed rozpoczęciem leczenia produktem Adifemu należy wykonać aktualną morfologię krwi z rozmazem, w tym oznaczenie limfocytów. Jeśli stwierdzona liczba limfocytów jest mniejsza niż wartości prawidłowe, przed rozpoczęciem leczenia produktem Adifemu należy starannie ocenić możliwe przyczyny. Fumaran dimetylu nie był oceniany u pacjentów, którzy przed leczeniem mieli już niską liczbę limfocytów, w związku z czym podczas leczenia tych pacjentów należy zachować ostrożność. Leczenia produktem Adifemu nie należy rozpoczynać u pacjentów z ciężką limfopenią (liczba limfocytów < 0,5 × 10^9/l).
Po rozpoczęciu terapii morfologia krwi z rozmazem, w tym oznaczenie limfocytów, musi być wykonywana co 3 miesiące.
U pacjentów z limfopenią zaleca się zachowanie zwiększonej czujności ze względu na zwiększone ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML):
U pacjentów z przedłużoną ciężką limfopenią (liczba limfocytów < 0,5 × 10^9/l), utrzymującą się dłużej niż 6 miesięcy, należy zakończyć leczenie produktem Adifemu.
U pacjentów z utrzymującym się umiarkowanym zmniejszeniem bezwzględnej liczby limfocytów do ≥ 0,5 × 10^9/l do < 0,8 × 10^9/l trwającym dłużej niż 6 miesięcy należy ponownie ocenić stosunek korzyści do ryzyka leczenia produktem Adifemu.
U pacjentów, u których liczba limfocytów jest mniejsza niż dolna granica normy (LLN), zdefiniowana zakresem referencyjnym danego lokalnego laboratorium, zaleca się regularne monitorowanie bezwzględnej liczby limfocytów. Należy uwzględnić inne czynniki, które mogą dodatkowo zwiększać indywidualne ryzyko PML (patrz akapit dotyczący PML poniżej).
Liczbę limfocytów należy monitorować do czasu jej powrotu do wartości prawidłowych (patrz punkt 5.1). W przypadku braku alternatywnych możliwości terapeutycznych po powrocie limfocytów do wartości prawidłowych należy na podstawie oceny klinicznej zdecydować, czy ponownie rozpocząć leczenie produktem Adifemu.
Badanie metodą rezonansu magnetycznego (MR)
Przed rozpoczęciem leczenia produktem Adifemu należy dysponować wyjściowym MR (zwykle nie starszym niż 3 miesiące). Zgodnie z krajowymi i lokalnymi zaleceniami należy rozważyć włączenie dodatkowych badań MR. U pacjentów z większym ryzykiem PML w ramach programu czujności można rozważyć włączenie badań MR. W przypadku klinicznego podejrzenia PML należy niezwłocznie wykonać MR na potrzeby diagnostyczne.
Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML)
U pacjentów leczonych fumaranem dimetylu zgłaszano przypadki PML (patrz punkt 4.8). PML jest zakażeniem oportunistycznym wywoływanym przez wirusa Johna Cunninghama (JCV), który może być śmiertelny lub może prowadzić do ciężkiej niepełnosprawności.
Przypadki PML wystąpiły podczas leczenia fumaranem dimetylu i innymi produktami leczniczymi zawierającymi fumarany u pacjentów z limfopenią (liczba limfocytów mniejsza niż LLN). Przedłużona umiarkowana do ciężkiej limfopenia prawdopodobnie zwiększa ryzyko rozwoju PML w trakcie leczenia fumaranem dimetylu, niemniej jednak ryzyka tego nie można wykluczyć również u pacjentów z lekką limfopenią.
Inne czynniki, które mogą przyczyniać się do zwiększonego ryzyka PML w związku z limfopenią, to:
czas trwania leczenia fumaranem dimetylu. Przypadki PML wystąpiły po około 1 do 5 lat leczenia, chociaż dokładny związek z czasem trwania leczenia nie jest znany.
znaczne zmniejszenie liczby limfocytów T CD4+, a zwłaszcza CD8+, które są ważne dla zdolności obronnych (patrz punkt 4.8) oraz
wcześniejsze leczenie immunosupresyjne lub immunomodulujące (patrz poniżej).
Lekarz powinien zbadać pacjenta pod kątem tego, czy objawy wskazują na dysfunkcję neurologiczną, a jeśli tak, czy te objawy są typowe dla SM, czy mogą sugerować obecność PML.
Przy pierwszych oznakach lub objawach sugerujących PML należy przerwać podawanie produktu Adifemu i przeprowadzić odpowiednie badania diagnostyczne, w tym oznaczenie DNA JCV w płynie mózgowo-rdzeniowym (PMR) metodą ilościowej reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR). Objawy PML mogą być podobne do rzutu stwardnienia rozsianego. Typowe objawy związane z PML są zróżnicowane, rozwijają się w ciągu dni do tygodni i obejmują postępujące osłabienie po jednej stronie ciała, niezgrabność kończyn, zaburzenia widzenia oraz zmiany w myśleniu, pamięci i orientacji prowadzące do dezorientacji i zmian osobowości. Lekarze powinni zwracać szczególną uwagę na te objawy sugerujące obecność PML, których pacjent może nie zauważyć. Pacjentów należy również pouczyć, aby informowali o swoim leczeniu partnera/partnerkę lub opiekuna, ponieważ mogą oni zauważyć objawy, których pacjent nie będzie świadomy.
PML może wystąpić tylko w obecności zakażenia JCV. Należy wziąć pod uwagę, że wpływ limfopenii na dokładność oznaczania przeciwciał przeciwko JCV w surowicy nie został oceniony u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu. Ponadto należy pamiętać, że ujemny wynik oznaczenia przeciwciał przeciwko JCV (przy prawidłowej liczbie limfocytów) nie wyklucza możliwości późniejszego zakażenia JCV.
W przypadku rozwoju PML u pacjenta podawanie fumaranu dimetylu należy trwale przerwać.
Wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub immunomodulującymi
Nie przeprowadzono żadnych badań oceniających skuteczność i bezpieczeństwo fumaranu dimetylu u pacjentów przechodzących z innych terapii modyfikujących przebieg choroby na fumaran dimetylu. Możliwe, że wcześniejsza terapia immunosupresyjna przyczynia się do rozwoju PML u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu.
Przypadki PML wystąpiły u pacjentów wcześniej leczonych natalizumabem, dla którego PML stanowi jedno z ustalonych zagrożeń. Lekarze powinni być świadomi, że przypadki PML, które wystąpią po niedawnym odstawieniu natalizumabu, mogą nie być związane z limfopenią.
Ponadto większość potwierdzonych przypadków PML w trakcie leczenia fumaranem dimetylu wystąpiła u pacjentów wcześniej leczonych lekami immunomodulującymi.
Przy przejściu pacjentów z innej terapii modyfikującej przebieg choroby na produkt Adifemu należy wziąć pod uwagę okres półtrwania i mechanizm działania innej terapii, aby uniknąć addytywnego wpływu na układ immunologiczny i jednocześnie zmniejszyć ryzyko reaktywacji SM. Przed rozpoczęciem leczenia produktem Adifemu i regularnie w trakcie leczenia zaleca się wykonywanie morfologii krwi z rozmazem (patrz Badania krwi/laboratoryjne powyżej).
Ciężkie zaburzenia czynności nerek i wątroby
Fumaran dimetylu nie był oceniany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek i wątroby, w związku z czym podczas leczenia tych pacjentów należy zachować ostrożność (patrz punkt 4.2).
Ciężka czynna choroba żołądka i jelit
Fumaran dimetylu nie był oceniany u pacjentów z ciężką czynną chorobą żołądka i jelit, w związku z czym podczas leczenia tych pacjentów należy zachować ostrożność.
Zaczerwienienie (uderzenia gorąca)
W badaniach klinicznych zaczerwienienie (uderzenia gorąca) zgłaszało 34% pacjentów leczonych fumaranem dimetylu. Większość pacjentów, u których wystąpiło zaczerwienienie (uderzenia gorąca), zgłaszała, że są one łagodne lub umiarkowane. Dane z badań z udziałem zdrowych ochotników sugerują, że zaczerwienienie (uderzenia gorąca) związane z fumaranem dimetylu jest prawdopodobnie zależne od prostaglandyn. U pacjentów z nietolerowanymi zaczerwienieniami (uderzeniami gorąca) korzystne może być krótkotrwałe leczenie 75 mg kwasu acetylosalicylowego bez powłoki dojelitowej (patrz punkt 4.5). W dwóch badaniach z udziałem zdrowych ochotników występowanie i nasilenie zaczerwienienia (uderzeń gorąca) zmniejszało się w trakcie okresu leczenia.
W badaniach klinicznych 3 pacjentów spośród łącznie 2 560 pacjentów leczonych fumaranem dimetylu zgłaszało odczuwanie ciężkiego zaczerwienienia (uderzeń gorąca), które prawdopodobnie stanowiły reakcję nadwrażliwości lub anafilaktoidalną. Zdarzenia te nie były zagrażające życiu, ale skutkowały hospitalizacją. Zarówno lekarze, jak i pacjenci powinni być świadomi tej możliwości w przypadku ciężkich uderzeń gorąca (patrz punkty 4.2, 4.5 i 4.8).
Reakcje anafilaktyczne
Po wprowadzeniu produktu na rynek zgłaszano przypadki anafilaksji/reakcji anafilaktoidalnej po podaniu fumaranu dimetylu. Objawy mogą obejmować duszność, hipoksję, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, wysypkę lub pokrzywkę. Mechanizm anafilaksji wywoływanej fumaranem dimetylu nie jest znany. Reakcje zwykle pojawiają się po pierwszej dawce, ale mogą wystąpić również w dowolnym momencie leczenia i mogą być ciężkie i zagrażające życiu. Pacjentów należy pouczyć, aby przerwali stosowanie fumaranu dimetylu i niezwłocznie zwrócili się o pomoc lekarską, jeśli wystąpią u nich oznaki lub objawy anafilaksji. Leczenia nie należy ponownie rozpoczynać (patrz punkt 4.8).
Zakażenia
W badaniach III fazy kontrolowanych placebo częstość występowania zakażeń (60% vs. 58%) i ciężkich zakażeń (2% vs. 2%) w grupie pacjentów leczonych fumaranem dimetylu była podobna do grupy placebo. Jednak w przypadku wystąpienia u pacjenta ciężkiego zakażenia, ze względu na działanie immunomodulujące fumaranu dimetylu (patrz punkt 5.1), należy rozważyć przerwanie leczenia produktem Adifemu, a przed wznowieniem leczenia ponownie ocenić możliwe korzyści i ryzyko. Pacjenci leczeni produktem Adifemu muszą być pouczeni, że objawy zakażenia należy zgłaszać lekarzowi. U pacjentów z ciężkim zakażeniem nie należy rozpoczynać leczenia produktem Adifemu, dopóki zakażenie nie ustąpi.
Nie odnotowano zwiększonej częstości występowania ciężkich zakażeń u pacjentów z liczbą limfocytów < 0,8 × 10^9/l lub < 0,5 × 10^9/l (patrz punkt 4.8). Jeśli terapia jest kontynuowana w przypadku umiarkowanej do ciężkiej przedłużonej limfopenii, nie można wykluczyć ryzyka zakażenia oportunistycznego, w tym PML (patrz punkt 4.4, akapit PML).
Zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca
Podczas leczenia fumaranem dimetylu występowały przypadki półpaśca (herpes zoster). Większość tych przypadków nie była ciężka, jednak zgłaszano również ciężkie przypadki, w tym rozsiane zakażenie wirusem ospy wietrznej i półpaśca, herpes zoster ophthalmicus, herpes zoster oticus, neuroinfekcję wywołaną wirusem ospy wietrznej i półpaśca, zapalenie opon mózgowych i mózgu wywołane wirusem ospy wietrznej i półpaśca oraz zapalenie opon mózgowych i rdzenia wywołane wirusem ospy wietrznej i półpaśca. Zdarzenia te mogą wystąpić w dowolnym momencie podczas leczenia. U pacjentów stosujących produkt Adifemu należy monitorować ewentualne oznaki i objawy półpaśca, zwłaszcza jeśli jednocześnie zgłaszana jest u nich limfocytopenia. W przypadku wystąpienia półpaśca należy zastosować odpowiednie leczenie. U pacjentów z ciężkimi zakażeniami należy rozważyć wstrzymanie leczenia produktem Adifemu do czasu ustąpienia zakażenia (patrz punkt 4.8).
Rozpoczęcie leczenia
Leczenie produktem Adifemu należy rozpoczynać stopniowo, aby zmniejszyć występowanie zaczerwienienia (uderzeń gorąca) i działań niepożądanych ze strony żołądka i jelit (patrz punkt 4.2).
Zespół Fanconiego
W przypadku produktu leczniczego zawierającego fumaran dimetylu w skojarzeniu z innymi estrami kwasu fumarowego zgłaszano przypadki zespołu Fanconiego. Ze względu na to, że zespół Fanconiego jest zwykle odwracalny, wczesne rozpoznanie zespołu i przerwanie leczenia fumaranem dimetylu są ważnymi krokami pozwalającymi zapobiec dalszemu uszkodzeniu nerek i osteomalacji. Najważniejszymi objawami są białkomocz, glikozuria (przy prawidłowych stężeniach glikemii), hiperaminoacyduria i fosfaturia (może występować jednocześnie z hipofosfatemią). W miarę postępu mogą pojawić się objawy takie jak wielomocz, polidypsja i osłabienie mięśni proksymalnych. W rzadkich przypadkach może wystąpić hipofosfatemiczna osteomalacja z niezlokalizowanym bólem kostnym, zwiększoną aktywnością fosfatazy alkalicznej w surowicy oraz złamaniami przeciążeniowymi. Co istotne, zespół Fanconiego może wystąpić również bez zwiększonego stężenia kreatyniny lub niskiej filtracji kłębuszkowej. W przypadku niejasnych objawów należy wziąć pod uwagę zespół Fanconiego i przeprowadzić odpowiednie badania.
Populacja pediatryczna
Profil bezpieczeństwa u pacjentów pediatrycznych w porównaniu z dorosłymi jest jakościowo podobny, w związku z czym ostrzeżenia i środki ostrożności obowiązują również u pacjentów pediatrycznych. Ilościowe różnice w profilu bezpieczeństwa opisano w punkcie 4.8.
Długoterminowe bezpieczeństwo stosowania fumaranu dimetylu w populacji pediatrycznej nie zostało dotychczas ustalone.
Sód
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej kapsułce, co oznacza, że jest praktycznie „wolny od sodu”.