Εγκεφαλικό επεισόδιο: Τι είναι, προειδοποιητικά σημεία και γιατί η άμεση δράση έχει σημασία

Το εγκεφαλικό επεισόδιο συμβαίνει όταν διακοπεί η ροή αίματος σε ένα τμήμα του εγκεφάλου και ο εγκεφαλικός ιστός δεν λαμβάνει το αναγκαίο οξυγόνο και τα θρεπτικά συστατικά. Το NHLBI αναφέρει ότι το εγκεφαλικό επεισόδιο εμφανίζεται όταν η ροή αίματος στον εγκέφαλο σταματά, ενώ το NHS περιγράφει το εγκεφαλικό ως την κατάσταση κατά την οποία το αίμα παύει να ρέει σε τμήμα του εγκεφάλου. Και οι δύο πηγές τονίζουν ότι το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι ιατρική επείγουσα κατάσταση, επειδή μπορεί να προκαλέσει μόνιμη εγκεφαλική βλάβη, αναπηρία ή θάνατο.

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του εγκεφαλικού επεισοδίου είναι ότι τα συμπτώματα αρχίζουν συχνά ξαφνικά. Το NINDS, το NHLBI, το NHS και το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης αναφέρουν όλα ως κύρια προειδοποιητικά σημεία την ξαφνική αδυναμία προσώπου, αδυναμία βραχίονα, πρόβλημα ομιλίας, οπτικά προβλήματα, ζάλη, διαταραχές ισορροπίας και έντονο πονοκέφαλο.

Το εγκεφαλικό επεισόδιο δεν είναι απλώς 'ζάλη' ή 'έντονος πονοκέφαλος'. Είναι πρόβλημα της αιματικής κυκλοφορίας του εγκεφάλου. Το NHS αναφέρει ότι το εγκεφαλικό συμβαίνει όταν το αίμα παύει να ρέει σε τμήμα του εγκεφάλου, ενώ το NHLBI αναφέρει ότι μπορεί να προκαλέσει μόνιμη εγκεφαλική βλάβη, μακροχρόνια αναπηρία ή θάνατο.

Αυτό έχει σημασία γιατί ο εγκέφαλος εξαρτάται από συνεχή αιμάτωση. Όταν αυτή διακοπεί, έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα, τμήματα του εγκεφάλου ενδέχεται να παύσουν να λειτουργούν σωστά — γι' αυτό το εγκεφαλικό μπορεί να επηρεάσει την κίνηση, την ομιλία, την όραση, την ισορροπία, τη μνήμη και τη σκέψη.

Ο πιο εύκολος επίσημος τρόπος να θυμάστε τα πιο συνηθισμένα προειδοποιητικά σημεία είναι το FAST (Πρόσωπο-Άνω άκρα-Ομιλία-Τηλέφωνο). Το NHS αναφέρει ότι το FAST σημαίνει: Face (Πρόσωπο) — η μία πλευρά του προσώπου μπορεί να πέσει και το χαμόγελο να είναι δύσκολο· Arms (Βραχίονες) — το άτομο μπορεί να μη μπορεί να σηκώσει και τα δύο χέρια λόγω αδυναμίας ή μουδιάσματος στο ένα χέρι· Speech (Ομιλία) — η ομιλία μπορεί να είναι ασαφής ή μπερδεμένη· Time (Ώρα) — ώρα να καλέσετε αμέσως τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Το FAST είναι σημαντικό, αλλά δεν αποτελεί την πλήρη εικόνα. Το NINDS, το NHLBI και το NIA αναφέρουν επίσης: ξαφνικό μούδιασμα ή αδυναμία, κυρίως στη μία πλευρά του σώματος· ξαφνικά οπτικά προβλήματα σε ένα ή και τα δύο μάτια· ξαφνική ζάλη, απώλεια ισορροπίας ή δυσκολία στο περπάτημα· ξαφνικό έντονο πονοκέφαλο χωρίς γνωστή αιτία· ξαφνική σύγχυση, δυσκολία ομιλίας ή κατανόησης της ομιλίας άλλων.

Αυτό σημαίνει ότι το εγκεφαλικό δεν εμφανίζεται πάντα με πτώση προσώπου και αδυναμία βραχίονα. Μερικές φορές τα συμπτώματα όρασης, ισορροπίας ή πονοκεφάλου είναι πιο έντονα.

Ο χρόνος είναι κρίσιμος στο εγκεφαλικό επεισόδιο. Το NHS συστήνει να καλέσετε αμέσως τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης αν υποψιάζεστε ότι κάποιος έχει εγκεφαλικό — ακόμα και αν τα συμπτώματα έχουν σταματήσει. Το NHLBI και το NINDS επίσης χαρακτηρίζουν το εγκεφαλικό ως επείγουσα κατάσταση. Αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά πρακτικά σημεία: μην περιμένετε να δείτε αν θα περάσει.

Πολλοί άνθρωποι περιμένουν το εγκεφαλικό να είναι προφανές και ακραίο. Ωστόσο, τα εκστρατευτικά υλικά του NHS προειδοποιούν ότι το πρώτο σημάδι εγκεφαλικού μπορεί να μην φαίνεται σοβαρό και ότι τα συμπτώματα μπορεί να είναι λιγότερο δραματικά, επώδυνα ή εμφανή από ό,τι περιμένουν οι άνθρωποι. Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο μπορεί απλώς να φαίνεται ελαφρώς μπερδεμένο, να έχει ελαφρά πτώση προσώπου, δυσκολία ανύψωσης ενός χεριού ή ελαφρά δυσαρθρία. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να αποτελούν επείγουσα κατάσταση.

Η παροδική ισχαιμική προσβολή (ΠΙΠ), που συχνά αποκαλείται μίνι εγκεφαλικό, χαρακτηρίζεται από προσωρινή διακοπή της αιμάτωσης σε τμήμα του εγκεφάλου και μπορεί να προκαλέσει ξαφνικά συμπτώματα παρόμοια με εγκεφαλικό, σύμφωνα με το NHS. Το βασικό σημείο είναι ότι η εξαφάνιση των συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοηθεί. Το NHS συστήνει να αναζητήσετε άμεση ιατρική βοήθεια ακόμα και αν τα σημεία έχουν πλέον σταματήσει.

'Αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν, δεν είναι σοβαρό.' Λάθος. Το NHS αναφέρει ότι συμπτώματα που μοιάζουν με εγκεφαλικό και σταματούν εξακολουθούν να απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα.

'Το εγκεφαλικό είναι πάντα δραματικό και προφανές.' Επίσης λάθος. Τα εκστρατευτικά υλικά του NHS αναφέρουν ότι τα συμπτώματα εγκεφαλικού μπορεί να είναι λιγότερο δραματικά ή εμφανή από ό,τι αναμένεται.

'Το εγκεφαλικό επηρεάζει μόνο ηλικιωμένους.' Το NINDS σε δημόσια κείμενά του αναφέρει ότι το εγκεφαλικό μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε, ακόμη και σε νέα άτομα.

'Μόνο η ομιλία ή μόνο η αδυναμία έχει σημασία, και μόνο αν είναι σοβαρή.' Λάθος. Ακόμα και ένα μόνο σύμπτωμα FAST μπορεί να είναι αρκετό για άμεση δράση.

Το εγκεφαλικό επεισόδιο συμβαίνει όταν η ροή αίματος σε τμήμα του εγκεφάλου σταματά και αποτελεί ιατρική επείγουσα κατάσταση. Οι επίσημες πηγές NHS, NHLBI, NINDS και NIA τονίζουν όλες τα ίδια βασικά προειδοποιητικά σημεία: ξαφνική πτώση προσώπου, ξαφνική αδυναμία βραχίονα, ξαφνικά προβλήματα ομιλίας, ξαφνικά οπτικά προβλήματα, ξαφνική ζάλη ή διαταραχές ισορροπίας και ξαφνικό έντονο πονοκέφαλο.

Το ασφαλέστερο συμπέρασμα είναι απλό: τα συμπτώματα εγκεφαλικού ξεκινούν ξαφνικά, μπορεί να είναι πιο ήπια από το αναμενόμενο και δεν πρέπει ποτέ να παρακολουθούνται στο σπίτι 'για να δούμε'. Η άμεση δράση έχει σημασία.

*Αυτό το άρθρο είναι μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αντικαθιστά την επαγγελματική ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε έναν επαγγελματία υγείας για τον κίνδυνο εγκεφαλικού, την πρόληψη και την επείγουσα φροντίδα.*