Hoest: oorzaken, alarmsymptomen, behandeling en wanneer naar de arts

## Overzicht Hoest is wereldwijd een van de meest voorkomende symptomen die aanleiding geven tot een medisch consult. Hoest, gedefinieerd als een plotselinge, krachtige uitdrijving van lucht uit de longen, fungeert als een cruciale beschermende reflex die de luchtwegen ontdoet van slijm, irriterende stoffen en vreemde deeltjes. De reflexboog van de hoest omvat sensorische receptoren in de farynx, larynx, trachea en bronchi; vagale afferente zenuwen; een hoestcentrum in de hersenstam; en efferente motorische banen naar het diafragma, de intercostale spieren en de buikspieren [1]. Klinisch wordt hoest geclassificeerd op basis van de duur: **acuut** (korter dan 3 weken), **subacuut** (3–8 weken) en **chronisch** (meer dan 8 weken) [1]. Acute hoest wordt overwegend veroorzaakt door virale bovensteluchtweginfecties (URTI's), terwijl chronische hoest naar schatting 5–10 % van de volwassen bevolking wereldwijd treft en gepaard gaat met een aanzienlijke vermindering van de kwaliteit van leven, waaronder slaapstoornissen, urine-incontinentie, musculoskeletale pijn en sociale ongemakkelijkheid [2]. Hoest is alleen al in de Verenigde Staten verantwoordelijk voor ongeveer 30 miljoen huisartsbezoeken per jaar, en vrij verkrijgbare (OTC) hoest- en verkoudheidspreparaten vormen een markt van miljarden dollars. Omdat hoest kan wijzen op aandoeningen variërend van een onschuldige verkoudheid tot levensbedreigende maligniteiten, is het essentieel om te begrijpen wanneer zelfzorg gepast is en wanneer doorverwijzing nodig is. --- ## Veelvoorkomende oorzaken De volgende oorzaken zijn ongeveer gerangschikt naar frequentie in de algemene volwassen bevolking. Het onderliggende mechanisme is voor elk vermeld. ### Acute hoest (< 3 weken) 1. **Virale bovensteluchtweginfectie (verkoudheid, influenza, COVID-19)** — Virale invasie van het respiratoire epitheel veroorzaakt ontsteking, verhoogde slijmproductie en stimulatie van de hoestreceptoren. Dit is verreweg de meest voorkomende oorzaak van acute hoest en is doorgaans zelflimiterend binnen 7–14 dagen. 2. **Acute bronchitis** — Vaak postviraal; ontsteking van het bronchiale slijmvlies leidt tot mucosaal oedeem en slijmhypersecretie. Hoest kan 2–3 weken aanhouden nadat andere symptomen zijn verdwenen. 3. **Acute sinusitis** — Geïnfecteerde sinusinhoud draineert posterieur (post-nasal drip), wat de hoestreceptoren in de farynx en larynx stimuleert. 4. **Allergische rhinitis / blootstelling aan irriterende stoffen uit de omgeving** — Allergenen of ingeademde irritantia (rook, stof, dampen) activeren mestcellen en sensorische zenuwuiteinden in de luchtwegen. 5. **Pneumonie** — Bacteriële, virale of atypische pathogenen veroorzaken alveolaire en bronchiale ontsteking met exsudaatophoping. De hoest is doorgaans productief, vaak gepaard gaand met koorts en dyspneu. 6. **Acute exacerbatie van astma of COPD** — Door triggers geïnduceerde bronchospasme, mucosaal oedeem en slijmproppen vernauwen de luchtwegen en stimuleren de hoest. ### Chronische hoest (> 8 weken) De klassieke diagnostische triade is verantwoordelijk voor ongeveer 90 % van de gevallen van chronische hoest bij niet-rokers met een normale thoraxfoto die geen ACE-remmers gebruiken [4]: 1. **Bovensteluchtweg-hoestsyndroom (UACS) / post-nasal drip-syndroom** — Chronische ontsteking van neus of sinussen produceert aanhoudende secreties die de farynx en larynx irriteren. 2. **Astma / hoest-variant astma** — Chronische luchtwegontsteking met eosinofiele infiltratie en bronchiale hyperreactiviteit. Bij hoest-variant astma kan hoest het enige presenterende symptoom zijn, zonder de typische piepende ademhaling of dyspneu. 3. **Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD)** — Micro-aspiratie van maagzuur of een vagaal gemedieerde oesofago-bronchiale reflex stimuleert de hoestreceptoren. Opmerkelijk is dat hoest in tot wel 75 % van de aan GERD gerelateerde hoestgevallen kan optreden zonder klassiek brandend maagzuur. 4. **Niet-astmatische eosinofiele bronchitis (NAEB)** — Eosinofiele luchtwegontsteking zonder de bronchiale hyperreactiviteit die bij astma wordt gezien. 5. **Door ACE-remmers geïnduceerde hoest** — Ophoping van bradykinine en substantie P in de luchtwegen door remming van het angiotensine-converterend enzym. Dit treft 5–20 % van de patiënten op ACE-remmers en kan zich weken tot maanden na het starten ontwikkelen [4]. 6. **Chronische bronchitis (COPD)** — Chronische ontsteking van het bronchiale slijmvlies, doorgaans door sigarettenrook, leidt tot hyperplasie van slijmbekercellen, slijmhypersecretie en verminderde mucociliaire klaring. 7. **Postinfectieuze hoest** — Restontsteking van de luchtwegen en voorbijgaande bronchiale hyperreactiviteit na een luchtweginfectie. Kan 3–8 weken of langer aanhouden. 8. **Bronchiëctasieën** — Permanente verwijding van de bronchi met chronische infectie en verminderde klaring van secreties. 9. **Longmaligniteit** — Endobronchiale tumoren of mediastinale massa's irriteren luchtwegreceptoren. Doorgaans gepaard gaand met andere symptomen zoals hemoptoë, gewichtsverlies of pijn op de borst. --- ## ALARMSIGNALEN De volgende tekenen of combinaties van symptomen die gepaard gaan met hoest vereisen **onmiddellijke medische aandacht** (spoedeisende hulp of bel de hulpdiensten): - **Massale hemoptoë** — ophoesten van grote hoeveelheden bloed (in het algemeen > 100 mL in 24 uur) of elke hoeveelheid die respiratoire compromittering veroorzaakt - **Ernstige ademnood** — uitgesproken dyspneu in rust, gebruik van hulpademhalingsspieren, onvermogen om in volledige zinnen te spreken, cyanose of zuurstofsaturatie < 92 % - **Stridor** — hoge inspiratoire ademgeluid wijzend op obstructie van de bovenste luchtwegen (mogelijk vreemd lichaam, anafylaxie of epiglottitis) - **Pijn op de borst** met hemodynamische instabiliteit — kan wijzen op een longembolie, spanningspneumothorax of een acuut cardiaal voorval - **Verdenking van aspiratie van een vreemd lichaam** — plotseling optredende hoest met verslikken, vooral bij kinderen of ouderen - **Hoge koorts (≥ 39,5 °C / 103 °F) met koude rillingen en productieve hoest** — verontrustend voor ernstige pneumonie of sepsis - **Tekenen van anafylaxie** — hoest met urticaria, angio-oedeem, piepende ademhaling, hypotensie na blootstelling aan een bekend of mogelijk allergeen - **Hoest met nieuw optredende verwardheid of veranderd bewustzijn** — kan wijzen op hypoxie, sepsis of een neurologische noodsituatie - **Immuungecompromitteerde patiënt met verergerende hoest en koorts** — risico op opportunistische infecties die spoedig onderzoek vereisen --- ## Zelfzorg thuis Voor acute hoest geassocieerd met virale URTI's hebben de volgende niet-farmacologische maatregelen een wisselende mate van bewijs en worden ze over het algemeen als veilig beschouwd: 1. **Voldoende hydratatie** — Het op peil houden van de vochtinname kan helpen om secreties te verdunnen en geïrriteerde slijmvliezen te verzachten. Hoewel direct bewijs uit klinische studies beperkt is, wordt deze aanbeveling ondersteund door expertconsensus in meerdere klinische richtlijnen [4]. 2. **Honing (1–2 eetlepels voor het slapengaan)** — Een Cochrane-systematische review heeft aangetoond dat honing superieur kan zijn aan geen behandeling en aan difenhydramine, en vergelijkbaar met dextromethorfan, voor het verminderen van hoestfrequentie en -ernst bij kinderen ouder dan 1 jaar en volwassenen [3]. **Geef GEEN honing aan kinderen jonger dan 12 maanden** vanwege het risico op zuigelingenbotulisme. 3. **Bevochtigde lucht** — Het gebruik van een koude-mist luchtbevochtiger kan hoest verlichten die verband houdt met droge binnenlucht. Reinig het apparaat regelmatig om schimmel- en bacteriegroei te voorkomen. Het bewijs is grotendeels anekdotisch, maar de interventie is laag-risico. 4. **Nasale spoeling met fysiologisch zout** — Isotone of hypertone zoutoplossingen (bijv. neti-pot, knijpfles) kunnen post-nasal drip en de daarmee samenhangende hoest verminderen. Een systematische review ondersteunt het gebruik ervan bij acute en chronische rhinosinusitis [2]. 5. **Verhoging van het hoofd tijdens de slaap** — Slapen met het bovenlichaam ongeveer 15–20 cm verhoogd kan nachtelijke hoest geassocieerd met GERD of post-nasal drip verminderen. 6. **Vermijden van irritantia** — Het wegnemen van blootstelling aan tabaksrook, sterke geuren, aerosolen en stof kan de stimulatie van de hoestreflex verminderen. 7. **Keelpastilles en warme dranken** — Demulcerende effecten kunnen de farynx tijdelijk verzachten en de drang tot hoesten onderdrukken. Warme dranken zoals bouillon of kruidenthee met honing kunnen subjectieve verlichting bieden. 8. **Stoominhalatie** — Het inademen van stoom uit een kom heet water kan helpen verstopping los te maken. Wees voorzichtig om brandwonden te voorkomen. Het bewijs voor de werkzaamheid is beperkt. --- ## OTC-geneesmiddelen die helpen Vrij verkrijgbare hoestpreparaten vallen in verschillende klassen. Een Cochrane-review uit 2014 concludeerde dat het bewijs voor de meeste OTC-hoestmiddelen beperkt is, en dat de voordelen ten opzichte van placebo bij acute hoest hooguit bescheiden zijn [3]. Niettemin kunnen bepaalde middelen bij geselecteerde patiënten symptomatische verlichting bieden. | Klasse | Voorbeeld(en) | Typische volwassen dosis | Opmerkingen | |---|---|---|---| | **Antitussivum (centraal werkend)** | Dextromethorfan (DXM) | 10–20 mg elke 4 uur of 30 mg elke 6–8 uur (max 120 mg/dag) | Werkt op sigma-1- en NMDA-receptoren in het hoestcentrum van de hersenstam. Vermijd bij gebruik van MAO-remmers en serotonerge geneesmiddelen (risico op serotoninesyndroom). Bescheiden bewijs van werkzaamheid boven placebo [3]. | | **Expectorans** | Guaifenesine | 200–400 mg elke 4 uur (max 2400 mg/dag) | Verondersteld om slijm te verdunnen en de mucociliaire klaring te verbeteren. Bewijs voor klinisch voordeel is inconsistent. Wordt over het algemeen goed verdragen. | | **Eerste generatie antihistaminicum** | Difenhydramine, chloorfenamine | Difenhydramine 25 mg elke 4–6 uur (max 150 mg/dag) | Kan helpen bij hoest gerelateerd aan post-nasal drip via anticholinerge drogende effecten. Veroorzaakt slaperigheid — kan voor het slapengaan nuttig zijn. Vermijd bij ouderen vanwege anticholinerge belasting. | | **Topisch antitussivum** | Menthol (zuigtabletten, dampzalven) | Volgens productetiket | Activeert kouwgevoelige TRPM8-receptoren in de luchtweg, met een gevoel van verbeterde luchtstroom als resultaat. Bewijs is beperkt, maar het risico is minimaal. | | **Decongestivum (oraal)** | Pseudo-efedrine, fenylefrine | Pseudo-efedrine 60 mg elke 4–6 uur (max 240 mg/dag) | Vermindert nasale congestie die kan bijdragen aan hoest door post-nasal drip. Gecontra-indiceerd bij ongecontroleerde hypertensie, ernstige coronaire hartziekte en MAO-remmers. De orale biologische beschikbaarheid van fenylefrine is zeer laag; een FDA-adviesraad oordeelde dat het als oraal decongestivum niet werkzaam is. | | **Combinatieproducten** | DXM + guaifenesine; antihistaminicum + decongestivum | Volgens productetiket | Op grote schaal gecommercialiseerd. Kies producten op basis van overheersende symptomen. Vermijd het dupliceren van werkzame stoffen bij gebruik van meerdere producten. | **Belangrijk:** Tweede generatie (niet-sederende) antihistaminica zoals loratadine en cetirizine zijn over het algemeen **niet** werkzaam tegen hoest geassocieerd met verkoudheid, maar kunnen helpen bij hoest veroorzaakt door allergische rhinitis. --- ## Receptgeneesmiddelen Behandeling van hoest op recept is voorbehouden aan gevallen waarin de onderliggende oorzaak is vastgesteld en gerichte behandeling gerechtvaardigd is, of wanneer hoest refractair is voor OTC-maatregelen en de kwaliteit van leven aanzienlijk beïnvloedt. | Klasse | Voorbeeld(en) | Indicatie | Opmerkingen | |---|---|---|---| | **Inhalatiecorticosteroïden (ICS)** | Fluticason, budesonide, beclomethason | Astma, hoest-variant astma, eosinofiele bronchitis | Eerstelijns onderhoudstherapie voor hoest door eosinofiele luchtwegontsteking. Doorgaans voorgeschreven door huisarts of longarts. Het effect kan 2–8 weken op zich laten wachten [2]. | | **Inhalatie-bronchodilatatoren** | Albuterol (salbutamol), ipratropium | Astma, COPD-exacerbatie | Albuterol ontspant de gladde bronchiale spieren (β2-agonist). Ipratropium (anticholinergicum) kan slijmsecretie en hoest verminderen. | | **Protonpompremmers (PPI's)** | Omeprazol, esomeprazol, lansoprazol | GERD-gerelateerde hoest | Een proefperiode van 8–12 weken in tweemaal daagse dosering wordt over het algemeen aanbevolen. De respons kan traag zijn (weken tot maanden). Voorgeschreven door huisarts of MDL-arts [4]. | | **Intranasale corticosteroïden** | Fluticason-neusspray, mometason | UACS / chronische rhinosinusitis | Vermindert mucosale ontsteking en post-nasale secreties. Eerstelijnsbehandeling voor UACS-gerelateerde chronische hoest [1]. | | **Opioïde antitussiva** | Codeïne, hydrocodon (in combinatieproducten) | Ernstige refractaire hoest | Onderdrukken het hoestcentrum in de medulla. Risico op afhankelijkheid, ademhalingsdepressie en obstipatie. De FDA beperkt het gebruik van codeïne bij patiënten jonger dan 18 jaar [5]. Gebruik alleen wanneer de voordelen duidelijk opwegen tegen de risico's. | | **Gabapentine / pregabaline** | Gabapentine 300–1800 mg/dag | Onverklaarde chronische hoest (neurogeen / hoesthypergevoeligheid) | Opkomend bewijs suggereert dat neuromodulatoren refractaire chronische hoest kunnen verlichten door de hyperreactiviteit van de hoestreflex te verminderen. Off-label gebruikt. Doorgaans voorgeschreven door een specialist [2]. | | **Antibiotica** | Amoxicilline, doxycycline, azitromycine | Bacteriële pneumonie, acute bacteriële sinusitis, kinkhoest | Geïndiceerd ALLEEN wanneer een bacteriële oorzaak is bevestigd of sterk vermoed wordt. Onjuist gebruik van antibiotica voor virale hoest draagt bij aan antimicrobiële resistentie. | | **Gefapixant** | Gefapixant 45 mg tweemaal daags | Refractaire chronische hoest bij volwassenen | P2X3-receptorantagonist goedgekeurd voor onverklaarde chronische hoest of refractaire chronische hoest bij volwassenen. Veelvoorkomende bijwerking: smaakstoornis (dysgeusie). Voorgeschreven door specialisten [6]. | --- ## Doorgaans aangevraagde laboratoriumonderzoeken De keuze van onderzoeken hangt af van de duur, het karakter en de bijbehorende kenmerken van de hoest. | Onderzoek | Rationale | Wanneer aangevraagd | |---|---|---| | **Thoraxfoto** | Sluit pneumonie, longmassa, pleuravocht, hartfalen, tuberculose uit | Doorgaans eerstelijns beeldvormend onderzoek bij elke aanhoudende of onverklaarde hoest > 3 weken, of bij acute hoest met alarmsignalen | | **Volledig bloedbeeld (CBC)** ([CBC](/tests/complete-blood-count)) | Verhoogd aantal leukocyten suggereert infectie; eosinofilie kan wijzen op een allergische of eosinofiele etiologie | Aanhoudende hoest met systemische symptomen | | **Spirometrie met bronchodilatatorreversibiliteit** | Beoordeelt obstructieve luchtwegaandoeningen (astma, COPD) | Chronische hoest, vooral met piepende ademhaling of dyspneu | | **Fractie uitgeademde stikstofmonoxide (FeNO)** | Verhoogde FeNO ondersteunt eosinofiele luchtwegontsteking (astma, NAEB) | Chronische hoest wanneer astma of eosinofiele bronchitis wordt vermoed | | **Methacholine-provocatietest** | Bevestigt bronchiale hyperreactiviteit wanneer spirometrie normaal is, maar astma wordt vermoed | Evaluatie van hoest-variant astma | | **Sputumkweek en cytologie** | Identificeert bacteriële pathogenen; sputumeosinofielen ondersteunen NAEB; cytologie screent op maligniteit | Productieve chronische hoest, verdenking van TB, mogelijke maligniteit | | **CT-thorax (hoge resolutie)** | Gedetailleerde evaluatie van longparenchym en luchtwegen — detecteert bronchiëctasieën, interstitiële longziekte, kleine massa's die niet zichtbaar zijn op de thoraxfoto | Chronische hoest met afwijkende of niet-conclusieve thoraxfoto | | **24-uurs slokdarm-pH-/impedantiemonitoring** | Gouden standaard voor de diagnose van GERD-gerelateerde hoest | Chronische hoest wanneer GERD wordt vermoed maar empirische PPI-proefbehandeling heeft gefaald | | **Allergietesten (huidpriktest of specifiek IgE)** ([Allergy panel](/tests/allergy-panel)) | Identificeert allergische triggers die bijdragen aan rhinitis en hoest | Hoest met klinische kenmerken van allergische rhinitis | | **Pertussis-serologie / PCR** | Bevestigt infectie met Bordetella pertussis | Subacute hoest met paroxysmaal karakter, post-tussief braken of bekende blootstelling | | **CT van de sinussen** | Beoordeelt chronische rhinosinusitis als oorzaak van UACS | Chronische hoest met nasale symptomen die niet reageren op empirische therapie | --- ## Bijzondere populaties ### Kinderen Hoest bij kinderen komt zeer vaak voor; een gemiddeld gezond kind doormaakt 5–8 virale URTI's per jaar. Belangrijke overwegingen: - **Kinderen jonger dan 2 jaar:** De FDA en de American Academy of Pediatrics raden het gebruik van OTC-hoest- en verkoudheidspreparaten bij kinderen jonger dan 2 jaar **sterk af** vanwege het ontbreken van bewezen werkzaamheid en het risico op ernstige bijwerkingen [5]. - **Kinderen 2–6 jaar:** OTC-hoestmiddelen moeten met voorzichtigheid en alleen onder begeleiding van een zorgverlener worden gebruikt. Bewijs voor werkzaamheid in deze leeftijdsgroep ontbreekt [3]. - **Honing** kan worden overwogen voor kinderen **ouder dan 12 maanden** — studies suggereren dat 2,5–5 mL honing voor het slapengaan nachtelijke hoest kan verminderen [3]. **Geef nooit honing aan zuigelingen jonger dan 1 jaar** (botulismerisico). - **Codeïne is gecontra-indiceerd bij kinderen jonger dan 18 jaar** voor hoest volgens FDA-richtlijnen vanwege het risico op ultrasnel CYP2D6-metabolisme dat tot fatale ademhalingsdepressie kan leiden [5]. - **Pediatrisch-specifieke oorzaken** om te overwegen: aspiratie van een vreemd lichaam (vooral op de leeftijd van 1–3 jaar), pseudokroep (blaffende hoest met stridor), kinkhoest (vooral bij niet- of ondergevaccineerde kinderen) en aanslepende bacteriële bronchitis. - **Aanhoudende hoest bij kinderen > 4 weken** moet door een kinderarts worden geëvalueerd om astma, aanslepende bacteriële bronchitis en minder vaak voorkomende oorzaken zoals cystische fibrose of primaire ciliaire dyskinesie uit te sluiten. ### Zwangerschap Hoest tijdens de zwangerschap vereist zorgvuldige medicatiekeuze: - **Niet-farmacologische maatregelen** (honing, luchtbevochtiging, neusspoeling, hydratatie) zijn eerstelijnsmaatregelen en worden over het algemeen als veilig beschouwd. - **Dextromethorfan** — Wordt over het algemeen als verenigbaar met zwangerschap beschouwd (geen duidelijk teratogeen signaal in humane gegevens). Langdurig of hoog gedoseerd gebruik moet echter worden vermeden, en patiënten moeten hun verloskundige of gynaecoloog raadplegen. - **Guaifenesine** — Beperkte humane gegevens; over het algemeen beschouwd als laag-risico, maar gebruik moet met een clinicus worden besproken. - **Antihistaminica** — Chloorfenamine en difenhydramine hebben uitgebreide humane zwangerschapsgegevens en worden over het algemeen aanvaardbaar geacht wanneer de voordelen opwegen tegen de risico's. Raadpleeg de ACOG-richtlijnen [7]. - **Pseudo-efedrine** — Sommige epidemiologische studies hebben een klein verhoogd risico op gastroschisis bij gebruik in het eerste trimester gemeld. Vermijd in het eerste trimester; daarna met voorzichtigheid gebruiken. - **Codeïne en opioïde antitussiva** — Geassocieerd met neonataal onthoudingssyndroom en mogelijk (hoewel betwist) teratogeen risico. Doorgaans vermeden tenzij absoluut noodzakelijk. - **ACE-remmers** (een veelvoorkomende oorzaak van chronische hoest) zijn **gecontra-indiceerd gedurende de gehele zwangerschap** vanwege foetotoxiciteit. Vrouwen die zwanger worden tijdens het gebruik van een ACE-remmer moeten hun medicatie onmiddellijk laten omzetten. - ACOG beveelt aan dat zwangere patiënten met aanhoudende hoest worden geëvalueerd op onderliggende oorzaken (astma, GERD, infectie) en worden behandeld in overleg met hun obstetrische zorgverlener [7]. ### Ouderen - **Verminderde gevoeligheid van de hoestreflex** — Oudere volwassenen kunnen een verzwakte hoestreflex hebben, waardoor het risico op stille aspiratie en aspiratiepneumonie toeneemt. - **Anticholinerge belasting** — Eerste generatie antihistaminica (difenhydramine) moeten bij ouderen worden vermeden of met uiterste voorzichtigheid worden gebruikt volgens de Beers-criteria van de American Geriatrics Society. Risico's omvatten verwardheid, urineretentie, vallen en cognitieve stoornissen. - **Polyfarmacie** — Beoordeel altijd de medicatielijst. Door ACE-remmers geïnduceerde hoest komt vaak voor en kan worden opgelost door over te stappen op een angiotensine II-receptorantagonist (ARB). - **Onderliggende comorbiditeiten** — Hoest bij ouderen heeft vaker een ernstige oorzaak (hartfalen, maligniteit, COPD, tuberculose). Een lagere drempel voor onderzoek is gerechtvaardigd. - **Voorzichtigheid met decongestiva** — Pseudo-efedrine kan de bloeddruk verhogen en moet voorzichtig worden gebruikt bij oudere patiënten met hypertensie of cardiovasculaire ziekte. ### Sporters - **Inspanningsgeïnduceerde bronchoconstrictie (EIB)** is een veelvoorkomende oorzaak van hoest tijdens of na inspanning bij sporters. De prevalentie is bijzonder hoog bij duursporten en sporten in de kou (langlaufen, zwemmen). - De diagnose vereist doorgaans een inspanningsprovocatietest of een eucapnische vrijwillige hyperventilatietest. - De behandeling bestaat over het algemeen uit het pre-inspanningsgebruik van een kortwerkende bèta-agonist (bijv. salbutamol) en, bij aanhoudende gevallen, regelmatige inhalatiecorticosteroïden. - Sporters moeten zich bewust zijn van de **antidopingregels** — bepaalde geneesmiddelen vereisen een Therapeutic Use Exemption (TUE). Raadpleeg de Verbodslijst van het World Anti-Doping Agency (WADA). - **Omgevingstriggers** — Sporters die trainen in vervuilde omgevingen, gechloreerde zwembaden of koude lucht kunnen irritatiegerelateerde hoest ervaren die verdwijnt bij aanpassing van de omgeving. --- ## Wanneer escaleren Gebruik de volgende richtlijnen om het juiste zorgniveau te bepalen. Bij twijfel: kies eerder voor het zoeken van medische evaluatie. ### Bezoek aan huisarts/eerstelijnszorg op dezelfde dag - Hoest die langer dan 3 weken aanhoudt zonder verbetering - Productieve hoest met verkleurd (groen of geel) sputum dat langer dan 10 dagen aanhoudt - Hoest gepaard met laaggradige koorts (< 39 °C) gedurende meer dan 5 dagen - Hoest met nieuw optredende piepende ademhaling of inspanningsdyspneu - Vermoeden dat een huidig geneesmiddel (bijv. ACE-remmer) de hoest veroorzaakt - Hoest die de slaap of dagelijks functioneren verstoort ondanks adequate zelfzorg ### Spoedzorg (dezelfde dag of binnen 24 uur) - Hoest met matige dyspneu die niet wordt verlicht door rust of een nood-inhalator - Hoest met bloedstrepen in het sputum (kleine hoeveelheid hemoptoë) - Hoge koorts (≥ 38,5 °C) met productieve hoest en malaise wijzend op pneumonie - Verergerende hoest bij een patiënt met bekende COPD, hartfalen of immuuncompromittering - Hoest met eenzijdige pijn op de borst of pleuritis ### Spoedeisende hulp / bel de hulpdiensten (112) - Ernstige ademnood (zie sectie Alarmsignalen hierboven) - Massale hemoptoë - Verdenking van aspiratie van een vreemd lichaam met aanhoudende respiratoire compromittering - Hoest met tekenen van anafylaxie - Hoest met hemodynamische instabiliteit (hypotensie, tachycardie, veranderd bewustzijn) - Hoest met acuut optredende ernstige pijn op de borst — mogelijke longembolie of pneumothorax --- ## Referenties [1] Irwin RS, French CL, Chang AB, Altman KW; CHEST Expert Cough Panel. Classification of Cough as a Symptom in Adults and Management Algorithms: CHEST Guideline and Expert Panel Report. *Chest*. 2018;153(1):196-209. PMID:29080708. [2] Morice AH, Millqvist E, Bieksiene K, et al. ERS guidelines on the diagnosis and treatment of chronic cough in adults and children. *Eur Respir J*. 2020;55(1):1901136. PMID:31515408. [3] Smith SM, Schroeder K, Fahey T. Over-the-counter (OTC) medications for acute cough in children and adults in community settings. *Cochrane Database Syst Rev*. 2014;(11):CD001831. PMID:25420096. [4] Morice AH, McGarvey L, Pavord I; British Thoracic Society Cough Guideline Group. Recommendations for the management of cough in adults. *Thorax*. 2006;61 Suppl 1:i1-i24. PMID:16936235. [5] U.S. Food and Drug Administration. FDA Drug Safety Communication: FDA restricts use of prescription codeine pain and cough medicines and tramadol pain medicines in children; recommends against use in breastfeeding women. April 2017; updated 2018. Available at: https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability. [6] European Medicines Agency. Lyfnua (gefapixant) — EPAR summary for the public. 2022. Available at: https://www.ema.europa.eu. [7] American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Committee Opinion No. 721: Smoking Cessation During Pregnancy; and guidance on medication use during pregnancy and lactation. *Obstet Gynecol*. 2017. [8] National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Cough (acute): antimicrobial prescribing. NICE guideline [NG120]. 2019. Available at: https://www.nice.org.uk/guidance/ng120. [9] Chang AB, Oppenheimer JJ, Irwin RS; CHEST Expert Cough Panel. Managing Chronic Cough as a Symptom in Children and Management Algorithms: CHEST Guideline and Expert Panel Report. *Chest*. 2020;158(1):303-329. PMID:32026921. --- *Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener voor diagnose en behandeling van enige medische aandoening. Inhoud beoordeeld door de PillsCard Medische Redactieraad.*