Kwas foliowy w ciąży: dawka, moment rozpoczęcia i dowody

Krótka odpowiedź: 400–800 µg dziennie, rozpoczynając co najmniej miesiąc przed poczęciem i kontynuując przez pierwsze 12 tygodni ciąży

Suplementacja kwasem foliowym znacząco zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej (WCN) — przede wszystkim rozszczepu kręgosłupa (spina bifida) i bezmózgowia. Dowody są jednymi z najsilniejszych w profilaktyce położniczej: codzienna suplementacja zmniejsza ryzyko WCN o około 70%.

Dawkowanie według grupy ryzyka

• Ciąża niskiego ryzyka (zalecenie standardowe): 400 µg/dobę od co najmniej miesiąca przed poczęciem do co najmniej 12. tygodnia ciąży.
• Średnie ryzyko (cukrzyca, otyłość BMI ≥30, leki przeciwpadaczkowe, rodzinny wywiad WCN): 1 mg (1000 µg)/dobę.
• Wysokie ryzyko (poprzednia ciąża z WCN, pacjentka lub partner z WCN): 4–5 mg/dobę (na receptę), według zaleceń ginekologa-położnika.
• Kontynuacja: wiele wytycznych zaleca teraz utrzymanie 400 µg/dobę przez całą ciążę i karmienie piersią.

Dlaczego moment rozpoczęcia ma znaczenie

Cewa nerwowa zamyka się między 21. a 28. dniem ciąży — zwykle zanim kobieta wie, że jest w ciąży. Dlatego suplementacja kwasu foliowego musi rozpocząć się przed poczęciem, a nie przy pierwszej wizycie prenatalnej. Najlepiej zaczynać, gdy tylko planujesz ciążę.

Naturalne foliany kontra kwas foliowy

• Kwas foliowy (syntetyczny, w suplementach i żywności wzbogacanej): dobrze wchłaniany, przekształcany w aktywną postać 5-MTHF w organizmie.
• Foliany (naturalna postać w zielonych warzywach liściastych, roślinach strączkowych, owocach cytrusowych): mniej stabilne, niższa biodostępność (~50%).
• Suplementy 5-metylotetrahydrofolianu (5-MTHF): brak rozstrzygających dowodów przewagi nad kwasem foliowym dla populacji ogólnej, ale często stosowane u kobiet z wariantami genu MTHFR (PTGiP i ACOG nie zalecają rutynowego badania MTHFR).